โครงการการขับเคลื่อนสื่อโภชนาการสงฆ์ไทยไกลโรค เพื่อสงฆ์ไทยเข้มแข็งและยั่งยืน

สังคมสุขภาวะ
IMG_3197-resize1

เกี่ยวกับโครงการ

มุ่งขับเคลื่อนและกระจายสื่อสงฆ์ไทยไกลโรคออกสู่ภูมิภาค เพื่อให้เข้าถึงพระภิกษุสงฆ์ สามเณรในท้องถิ่นและบุคคลทั่วไป ได้เน้นการขับเคลื่อนสื่อที่มีคุณภาพและตอบสนองความต้องการของทั้ง 3 กลุ่มข้างต้น เพื่อมุ่งสร้างความตระหนักและการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างยั่งยืน

ปัญหาและที่มา (Why)

เพื่อแก้ไขปัญหาภาวะโภชนาการเกิน ภาวะอ้วน ภาวะไขมันในเลือดสูง โรคเบาหวาน โรคความดันโลหิตสูงแก่พระภิกษุสงฆ์และสามเณร โดยโครงการ “สงฆ์ไทยไกลโรค” เป็นโครงการที่ได้รับการสนับสนุนจาก สสส. โดย รศ.ดร.ภญ.จงจิตร อังคทะวานิช เป็นหัวหน้าโครงการ ได้ดำเนินการมาแล้ว 2 ระยะ ระยะที่ 1 เป็น โครงการการจัดการและการแก้ไขปัญหาด้านอาหารและโภชนาการของพระภิกษุสามเณรที่นำไปสู่การป้องกันและแก้ไขการเกิดโรคเรื้อรังและการมีสุขภาวะที่ยั่งยืน เพื่อพัฒนา “สงฆ์ต้นแบบ โภชนาดี ชีวียั่งยืน” และ “ฆราวาสเกื้อกูล หนุนโภชนาดี” (ส.ค. 2554 – เม.ย. 2556) และระยะที่ 2 คือ โครงการการขยายผลสื่อสงฆ์ไทย ไกลโรคฯ (พ.ค. 2556 – ต.ค. 2557) โดยได้ศึกษาเจาะลึกเชิงคุณภาพวิถีชีวิตและการฉันของพระสงฆ์ สามเณรและการใส่บาตรของฆราวาส ทั้งในกรุงเทพมหานคร และใน 4 ภูมิภาคของประเทศไทย เกิดองค์ความรู้ถึงปัญหาด้านอาหารและโภชนาการของพระสงฆ์ สภาพและปัจจัยที่เกี่ยวข้อง ความซับซ้อนของปัญหา วิถีชีวิต กฎเกณฑ์ในข้อพระธรรมวินัยเกี่ยวกับการบริโภค นำมาพัฒนาสื่อสงฆ์ไทยไกลโรค ไปทดลองใช้และดำเนินการโดยตรงในกรุงเทพและลงสู่ 4 ภูมิภาค ผ่านองค์กรพยาบาล ประสบผลสำเร็จเป็นอย่างดี และได้ข้อประเด็นสำคัญนำมาปรับปรุงสื่อสงฆ์ไทยไกลโรค ให้เกิดประโยชน์ในวงกว้างทั่วประเทศและในระดับนานาชาติต่อไปได้

ทางแก้ปัญหา (How)

โครงการได้ศึกษาปัญหาโภชนาการในพระสงฆ์ขณะนี้ ได้วิธีการที่พระสงฆ์จะนำไปพัฒนาใช้ในชีวิตประจำวันเพื่อการป้องกันภาวะโภชนาการเกิน ภาวะอ้วน ภาวะไขมันในเลือดสูง โรคเบาหวาน โรคความดันโลหิตสูง เรียกว่า สูตรสงฆ์ไทยไกลโรค ได้แก่ โภชนา ปานะ กายะ กิจกรรม

วิธีการทำงาน

โครงการได้กำหนดกรอบงานวิจัย ได้แก่ การสร้างระบบการผลิตและจัดจำหน่ายสื่อ โครงการได้ติดต่อเพื่อหารือกับองค์กรต่างๆ ในประเด็นเรื่องสร้างระบบการผลิตและกระจายสื่อสงฆ์ไทยไกลโรค การสร้างระบบกระจายสื่อ โครงการได้ดำเนินการเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ ได้เผยแพร่สื่อสงฆ์ไทยไกลโรคไปในวงกว้างผ่านช่องทางต่างๆ เพื่อขับเคลื่อนและสร้างกระบวนการส่งต่อความรู้ผ่านองค์กรวิชาชีพโภชนาการ นอกจากนั้นยังมีเป็นวิทยากรอบรมและสำรวจครัวเบื้องต้นเพื่อสร้างเสริมโภชนาการพระสงฆ์ สามเณรและฆราวาสอย่างต่อเนื่อง การสร้างระบบการให้ความรู้ โครงการขับเคลื่อนสื่อสงฆ์ไทยไกลโรคมีการสร้างระบบการให้ความรู้ผ่านองค์กรวิชาชีพโภชนาการ โดยการจัดบูธนิทรรศการและบรรยายในงานประชุมวิชาการ ผ่านองค์กรพระภิกษุสงฆ์ สามเณร โดยการเป็นวิทยากรอบรมพระนิสิตและอบรมพระสังฆาธิการ และการต่อยอดองค์ความรู้สื่อสงฆ์ไทยไกลโรค โดยผ่านงานปริญญานิพนธ์ตรี โทและเอก และด้านบริการสังคมและประชาชน ผ่านพยาบาล นักกำหนดอาหาร นักโภชนาการและโภชนากร โครงการมีการจัดประชุมคณะกรรมการบริหารโครงการฯ เพื่อรายงานถึงความก้าวหน้าโครงการฯ และเรื่องแจ้งให้ทราบของแต่ละฝ่ายอันจะนำมาประกอบเป็นข้อมูลในการดำเนินโครงการฯ

สถานะและความสำเร็จในปัจจุบัน

จากโครงการระยะที่ ๒ คือ โครงการการขยายผล สื่อสงฆ์ไทยไกลโรค เพื่อนำไปสู่การป้องกันและแก้ไขการเกิดโรคเรื้อรังและการมีสุขภาวะที่ยั่งยืน เพื่อพัฒนา “สงฆ์ต้นแบบ โภชนาดี ชีวียั่งยืน” และ “ฆราวาสเกื้อกูล หนุนโภชนาดี” ได้ดำเนินงานผ่านกลไกที่สำคัญ คือ พยาบาลแกนนำ ๔ ภูมิภาค ที่ผ่านการอบรมแล้วนำสื่อไปอบรมพระสงฆ์และฆราวาส (Train-the-trainer) จนได้รูปแบบการพัฒนาสูตรสงฆ์ไทยไกลโรค ๔ ภูมิภาค ผลลัพท์ของโครงการระยะที่ ๒ คือสื่อสงฆ์ไทยไกลโรค ๔ ภูมิภาค สำหรับพระสงฆ์และฆราวาส ประกอบด้วยสื่อสำหรับพระสงฆ์จำนวน ๗ ชิ้น และสื่อสำหรับฆราวาส ๑๑ ชิ้น พร้อมคู่มือการใช้สื่อดังกล่าว ๑ เล่ม หลังจากเริ่มทดลองนำสื่อสงฆ์ไทยไกลโรค ๔ ภูมิภาค ลงสื่อสังคมออนไลน์ Facebook “สงฆ์ไทยไกลโรค”และให้ความรู้ผ่านสื่อโทรทัศน์ พบว่ามีเสียงตอบรับที่ดีจากบุคคลหลากหลายสาขาทั่วประเทศ มีผู้ให้ความสนใจเข้ามาดูสื่อต่างๆของโครงการอย่างรวดเร็ว และผ่านทางไลน์กลุ่ม ทั้ง ๔ ภูมิภาค ความท้าทายต่อไป คือการนำสื่อลงไปสู่พื้นที่ต่างๆ และการเกื้อหนุนภาคีเครือข่ายให้สามารถนำสื่อไปใช้ได้หลากหลายมิติและโอกาสรวมทั้งการแก้ไขปัญหาโภชนาการที่ดำเนินการโดยตรงแก่พระสงฆ์นั้น ควรดำเนินการพร้อมกันไป คือ การพัฒนาระบบโรงครัวในสถาบันการศึกษาของสงฆ์ให้เป็นต้นแบบครัวสุขภาพสงฆ์ไทยไกลโรคและการแก้ไขปัญหาโภชนาการที่มีผลกระทบมาก คือ การให้ความรู้แก่พระสงฆ์ระดับบริหาร เพื่อหวังให้พระในสังกัดได้รับประโยชน์ไปด้วย นอกจากนั้น การแก้ไขปัญหาโภชนาการให้มีความยั่งยืน คือ การนำสื่อสงฆ์ไทยไกลโรคเข้าไปสร้างความเข้มแข็งแก่พระสงฆ์โดยสร้างหลักสูตรโภชนาการสงฆ์ไทยไกลโรคที่ชัดเจนนำเข้าสู่ระบบการศึกษาของสงฆ์ ด้วยความหวังว่าการแก้ไขปัญหาโภชนาการพระสงฆ์จะเกิดเป็นรูปธรรมมากขึ้น พร้อมด้วยความยั่งยืนและการก่อประโยชน์ต่อเนื่องของสื่อสงฆ์ไทยไกลโรค

เป้าหมายของโครงการในช่วง 1 ปี ข้างหน้า

ประเด็นการแก้ไขปัญหาโภชนาการแก่พระสงฆ์โดยตรงนั้น ที่ผ่านมา โครงการได้ดำเนินการลงพื้นที่ ๔ วัดในกรุงเทพฯ และอีกกว่า ๑๐๐ วัดใน ๔ ภูมิภาค อย่างไรก็ตาม ยังมีพระสงฆ์อีกมากที่อาจได้รับประโยชน์จากสื่อสงฆ์ไทยไกลโรค จำเป็นต้องมียุทธศาสตร์ในการให้ความรู้โภชนาการสงฆ์ไทยไกลโรคที่กระจายกว้างขวางยิ่งขึ้น โดยช่องทางที่มีความเป็นไปได้ขณะนี้ คือ ผ่านพระสงฆ์ระดับบริหาร เช่น พระสงฆ์เจ้าคณะจังหวัด อีกช่องทางหนึ่งที่มีความยั่งยืน คือ โดยการอบรมแก่พระสงฆ์ที่เป็นพระนิสิตหรือพระนักศึกษาในมหาวิทยาลัยสงฆ์ที่สำคัญทั้ง ๒ สถาบันในประเทศไทย ที่มีกระบวนการอบรมพระนิสิตปีสุดท้ายก่อนไปจำวัดตามที่ได้รับมอบหมายในหลักสูตรการศึกษา เพื่อเตรียมความพร้อมพระสงฆ์เหล่านี้ ให้มีองค์ความรู้สูตรสงฆ์ไทยไกลโรคที่สามารถดูแลจัดการภาวะโภชนาการของท่านเองอย่างทันการณ์และยังสามารถนำความรู้ไปแนะนำฆราวาสได้ด้วยเป็นทวีคูณ การพัฒนาระบบโรงครัวในสถาบันการศึกษาของสงฆ์ให้เป็นต้นแบบครัวสุขภาพสงฆ์ไทยไกลโรค เป็นยุทธศาสตร์หนึ่งที่จะแก้ไขทั้งปัญหาโภชนาการและความปลอดภัยอาหาร จากผลการวิจัยของโครงการระยะที่ ๑ พบว่า การทำอาหารจำหน่ายแก่ผู้ซื้ออาหารใส่บาตร มีประเด็นความเสี่ยงอาหารปนเปื้อนเชื้อแบคทีเรียก่อโรคหลายชนิด การศึกษาเจาะลึกทุกขั้นตอนของการทำอาหารจำหน่ายใส่บาตรทำให้ได้องค์ความรู้ที่สำคัญและเป็นที่มาของสื่อชุด “ครัวไทยไกลโรค” ขณะนี้รูปธรรมของการเกิดครัวไทยไกลโรคต้นแบบยังไม่เกิดขึ้น การดำเนินการจัดระบบครัวในสถาบันการศึกษาของสงฆ์น่าจะเป็นจุดเริ่มต้นที่ดี โครงการได้รับการร้องขอความช่วยเหลือมาตั้งแต่ช่วงต้นของโครงการระยะที่สอง คือ ประมาณ เดือนมิถุนายน ๒๕๕๖ แต่ขณะนั้นมีภารกิจตามตัวชี้วัดต่างๆที่ต้องดำเนินการให้บรรลุผล จึงยังไม่สามารถตอบสนองความต้องการนี้ได้ ดังนั้น ช่วงเวลาต่อจากนี้ซึ่งโครงการมีองค์ความรู้อย่างกว้างขวางถึงประเด็นปัญหาต่างๆ ใน ๔ ภูมิภาคแล้ว การจัดระบบครัวสงฆ์ไทยไกลโรคต้นแบบให้เกิดรูปธรรมขึ้น จึงเป็นช่วงเวลาที่มีความเหมาะสม

เป้าหมายของโครงการในช่วง 3 ปี ข้างหน้า

อยากให้เป็น available ทุกคนสามารถเข้าถึงได้ทุกช่องทาง และทำให้สื่อสงฆ์ไทยไกลโรคเกิดประโยชน์ในวงกว้างทั่วประเทศและในระดับนานาชาติต่อไป

โครงการต้องการการสนับสนุนด้านคนอย่างไรบ้าง

ต้องการผู้ประสานงานโครงการ ทีมีความคล่องตัว มีความรู้และทักษะการทำงานด้านโภชนาการ

โครงการต้องการการสนับสนุนด้านเครือข่ายภาคีอย่างไรบ้าง

สนับสนุนในเรื่องการไปจัดนิทรรศการ ออกแบบทรรศการให้สวยงามและน่าสนใจ และในเรื่องของการเชื่อมโยงกับกลุ่มที่มีปัญหา เช่น การติดต่อประสานงานกับพระสงฆ์ เป็นต้น

โครงการต้องการการสนับสนุนด้านองค์ความรู้อย่างไรบ้าง

ได้รับการอบรมในหลายเรื่อง เช่น เรื่องของการสื่อสารต่อสาธารณชน การเขียนข่าว เป็นต้น

โครงการมีความต้องการการสนับสนุนด้านเเหล่งทุนอย่างไรบ้าง

ณ ขณะนี้ ได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) อยู่ ที่ต้องการเพิ่มเติม คือ ค่าบุคคลากร ผู้ประสานงานโครงการ ค่าลงพื้นที่ และค่าผลิตสื่อ เป็นต้น

รายละเอียดองค์กรที่รับผิดชอบโครงการ

คณะสหเวชศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เป็นสถาบันการศึกษาของรัฐ

เจ้าของโครงการ

จินต์จุฑา ประสพธรรม
คณะสหเวชศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
สถาบันการศึกษาของรัฐ

ข้อมูลติดต่อ

jongjitan@gmail.com
02-218-1099 ต่อ 101 หรือ 103

https://www.facebook.com/modelmonk?fref=ts

สนับสนุนโครงการนี้

ชื่อ-นามสกุล

เบอร์ติดต่อ

อีเมล

องค์กร/หน่วยงาน

คุณต้องการสนับสนุนเรื่องใด?

 คน/ความรู้ เครือข่าย เงิน/ทรัพยากร

รายละเอียดการสนับสนุน