โครงการขยะบ้านหนู

สิ่งแวดล้อม, ฐานทรัพยากร

เกี่ยวกับโครงการ

โครงการขยะบ้านหนู เป็นการจัดการขยะมูลฝอยในครัวเรือนให้มีจำนวนลดน้อยลงโดยมีกิจกรรมรองรับขยะอย่างเป็นระบบพร้อมเพิ่มมูลค่าขยะ ตลอดจน
สามารถได้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในการจัดการขยะของสมาชิกในครัวเรือน

ปัญหาและที่มา (Why)

จากรายงานของสำนักสิ่งแวดล้อมกรุงเทพมหานครระบุว่าในแต่ละวันมีปริมาณขยะมูลฝอยเฉลี่ยวันละกว่า 9,000 ตัน โดยในปี พ.ศ.2554 ปริมาณขยะมูลฝอยเฉลี่ยวันละ 8,943 ตัน ปี พ.ศ.2555 เฉลี่ยวันละ 9,747 ตัน ปี พ.ศ.2556 เฉลี่ยวันละ 9,963 ตัน และ ปี พ.ศ.2557 เฉลี่ยวันละ 9,697 ตัน เมื่อนำไปเปรียบเทียบกับจำนวนประชากรที่อาศัยอยู่ประมาณ 8 ล้านคน เท่ากับว่า 1 คน ผลิตขยะเฉลี่ยวันละ 1.23 กิโลกรัม และปีหนึ่งๆ กทม.ต้องใช้งบประมาณในการทำลายขยะจำนวน ประมาณ 7,000 พันล้านบาท แต่ก็ยังมีปัญหาเรื่องขยะโดยเฉพาะการจัดการขยะจัดการขยะจากต้นทาง คือ ครัวเรือน ซึ่งปัจจุบันขยะจากครัวเรือนในกรุงเทพฯ มีจำนวนมากขึ้นทุกวัน สมาชิกในแต่ละครอบครัวก็ยังมีการแยกขยะกันน้อยมากหรือแม้จะมีการแยกแล้วก็ยังไม่มี กระบวนการในการรับไปจัดการต่ออย่างชัดเจน หากยังไม่มีการเริ่มจัดการกันอย่างจริงจัง ปัญหาขยะก็จะเป็นปัญหาที่สะสมและจำนวนขยะก็จะเพิ่มเรื่อยๆ กลายเป็นแหล่งเพาะเชื้อโรคต่างๆ เกิดมลพิษและก่อให้ปัญหาสังคมอื่นๆ ตามมาอีกด้วย โครงการขยะบ้านหนูจึงเป็นทางเลือกและแบบอย่างในการจัดการขยะเพื่อจะได้ลดจำนวนขยะจากครัวเรือนให้น้อยลง

ทางแก้ปัญหา (How)

1. จัดกิจกรรมให้ความรู้เรื่องขยะ ผลกระทบ สร้างความตระหนักและการมีส่วนร่วมในการจัดการขยะของสมาชิก ในแต่ละครัวเรือน 2. ส่งเสริม จูงใจให้มีการคัดแยกขยะจากครัวเรือน 3. จัดให้มีสถานที่รองรับขยะที่คัดแยกและสร้างมูลค่าขยะ

วิธีการทำงาน

1. จัดทำหลักสูตรในการฝึกอบรมเรื่องขยะและการจัดการในครัวเรือน รวมทั้งเสริมสร้างทัศนคติเรื่องขยะ ให้กับเด็กและผู้สูงอายุในครอบครัวเป้าหมายจำนวน 3 ชุมชน/หมู่บ้านและบ้านเรือนข้างเคียงที่สนใจ 2. ส่งเสริมให้ผู้สูงอายุเป็นสนับสนุนและร่วมกิจกรรมกับเด็กในแต่ละครอบครัว 3. จัดตั้งร้านขยะบ้านหนูเพื่อให้สมาชิกนำขยะมาแลกกับเครื่องอุปโภคบริโภคหรือรับซื้อขยะในกรณีมีจำนวนมาก โดยทำการสำรวจความต้องการของสมาชิกครัวเรือนกลุ่มเป้าหมายล่วงหน้าว่ามีความต้องการเครื่องอุปโภคบริโภคชนิดใด 4. จำหน่าย/ส่งต่อขยะแต่ละประเภทไปยังแหล่งรับซื้อ/ผลิตเพื่อนำกลับมาใช้ใหม่อีกครั้ง

สถานะและความสำเร็จในปัจจุบัน

โครงการอยู่ในระยะริเริ่มมีงบประมาณจำกัดจึงได้เริ่มดำเนินการในบางกิจกรรมอาทิเช่น 1. ใช้สถานที่ในศูนย์เพลินวัยจัดตั้งร้านขยะบ้านหนูและโกดังเก็บขยะชั่วคราว 2. ประชุมให้ความรู้เรื่องปัญหาขยะเบื้องต้นแก่สมาชิกกลุ่มเด็กและผู้สูงอายุชุมชนในชุมชนที่ตั้งโครงการ 3. สมาชิกโครงการทั้งเด็กและผู้สูงอายุ มีความตื่นตัว เริ่มเก็บแยกขยะในครัวเรือนรวบรวมเพื่อนำมาแลกเปลี่ยนสินค้าในร้านขยะบ้านหนู และแนะนำประเภทสินค้าที่เป็นที่ต้องการของสมาชิก 4. สมาชิกเห็นคุณค่าและมูลค่าของขยะ 5. ขยะในบ้านลดน้อยลงและสถานที่รองรับขยะที่แยก อยู่ใกล้บ้านสะดวก

เป้าหมายของโครงการในช่วง 1 ปี ข้างหน้า

1. การพัฒนาหลักสูตรและรูปแบบการให้ความรู้เรื่องปัญหาและการจัดการขยะ 2. จัดระบบร้านขยะบ้านหนูและระบบการรวบรวมข้อมูล 3. จัดระบบการจัดการขยะที่ได้รับแลกหรือซื้อจากสมาชิกมา 4. ดำเนินการและพัฒนาโครงการ 5. ผู้อยู่อาศัยในหมู่บ้านละแวกใกล้เคียงเข้าร่วมโครงการจำนวนอย่างน้อย 3 หมู่บ้าน จำนวน 100 ครัวเรือน สามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการจัดการขยะของประขากร จำนวนประมาณ 300 คน 6. ลดจำนวนขยะจากครัวเรือนได้จำนวนประมาณ 10,000 กิโลกรัม 7. เพิ่มมูลค่าให้กับขยะและครัวเรือนที่เข้าร่วมโครงการมีรายได้เสริมจำนวนเฉลี่ย 500 บาทต่อปี รวมมูลค่าขยะเป็นจำนวนเงินประมาณ 50,000 บาท

เป้าหมายของโครงการในช่วง 3 ปี ข้างหน้า

1. เกิดต้นแบบการจัดการขยะจากครัวเรือน - โครงการขยะบ้านหนู 2. มีคู่มือโครงการขยะบ้านหนู 3. เกิดเป็นศูนย์การเรียนรู้เรื่องการจัดการขยะจากครัวเรือน 4. กลุ่มเป้าหมายปีแรกลดจำนวนขยะจากครัวเรือนได้เพิ่มขึ้นเป็นจำนวนประมาณ 12,000 กิโลกรัม 5. เพิ่มมูลค่าให้กับขยะและครัวเรือนที่เข้าร่วมโครงการมีรายได้เสริมจำนวนเฉลี่ย 600 บาทต่อปี รวมมูลค่าขยะเป็นจำนวนเงินประมาณ 60,000 บาท 6. ขยายโครงการขยะบ้านหนูร่วมกับหมู่บ้านหรือภาคีที่สนใจ เพิ่มอีกจำนวน 100 ครัวเรือน สามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการจัดการขยะของประขากร จำนวนประมาณ 300 คน สามารถลดจำนวนขยะจากครัวเรือนจำนวน 10,000 กิโลกรัม เพิ่มมูลค่าให้กับขยะและครัวเรือนที่เข้าร่วมโครงการมีรายได้เสริมจำนวนเฉลี่ยปีละ 500 บาทต่อครัวเรือน 7. สรุป 1) ผู้เข้าร่วมโครงการรู้วิธีแยกขยะและปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการจัดการขยะจำนวนประมาณ 600 คน 2) สามารถลดจำนวนขยะจาก 200 ครัวเรือนจำนวน 34,000 กิโลกรัม มูลค่าประมาณ 170,000 บาท 3) เพิ่มมูลค่าให้กับขยะและครัวเรือนที่เข้าร่วมโครงการมีรายได้เสริมเฉลี่ยปีละ 500-600 บาทต่อครัวเรือน

เป้าหมายระยะยาวที่โครงการนี้จะสร้างการเปลี่ยนแปลงทางสังคม และสิ่งแวดล้อม

การดำเนินงานโครงการขยะบ้านหนูเป็นกิจกรรมที่ทำได้อย่างครบวงจร โดยเริ่มต้นจากการให้ความรู้เพื่อก่อให้เกิดความเข้าใจ ความตระหนัก ความสำนึกในการมีส่วนร่วมต่อการลดปัญหาขยะที่มีจำนวนเพิ่มขึ้นทุกวันที่ถูกสร้างขึ้น ได้มีการลงมือคัดแยกขยะจากครัวเรือนโดยไม่ทิ้งขยะทั้งหมดเหมือนก่อนเข้าร่วมโครงการ สามารถนำขยะส่วนที่สามารถนำไปรีไซเคิล โดยมีสถานที่รองรับขยะอย่างชัดเจนพร้อมทั้งสร้างมูลค่าของขยะ ทำให้สมาชิกของแต่ละครอบครัวในชุมชนมีกิจกรรมร่วมกันและยังช่วยลดค่าใช้จ่ายของแต่ละครอบครัวในกรณีที่นำขยะที่คัดแยกมาแลกสิ่งของหรือก่อให้เกิดรายได้เสริมในกรณีที่มีขยะจำนวนมากหรือไม่ประสงค์จะแลกสิ่งของ สำหรับขยะที่ได้รับแลก หรือรับซื้อมาจากสมาชิกจะได้นำไปขายให้กับร้านรับซื้อของเก่าเพื่อจะเข้าสู่กระบวนการรีไซเคิล ช่วยประหยัดทรัพยากรในการผลิตของใหม่และส่งเสริมการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า การเปลี่ยนแปลงในเรื่องการลดจำนวนขยะสามารถสร้างผลกระทบทางสังคมทั้งส่วนบุคคลโดยการเริ่มต้นจากการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในครัวเรือนที่ได้บ่มเพาะติดตัวไปสามารถขยายผลออกไปสู่วงกว้างหากมีการโยกย้ายที่อยู่อาศัยและในส่วนสังคมชุมชน เมื่อผลดำเนินการเป็นที่ประจักษ์ชุมชนใกล้เคียงหรือหน่วยงานที่สนใจสามารถนำรูปแบบกิจกรรมไปรับใช้ได้ สำหรับผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมนั้น จำนวนขยะที่ได้คัดแยกออกมาแล้วนำเข้าสู่กระบวนการรีไซเคิลแล้วนำกลับมาใช้ประโยชน์อีกครั้งหนึ่ง ทำให้ได้ลดมลพิษจากขยะและสามารถลดการใช้ทรัพยากรในการผลิตใหม่

ความสำเร็จของโครงการและวิธีวัดผลลัพธ์ทางสังคมและสิ่งแวดล้อม

1. อะไรคือความสำเร็จของโครงการ - ผู้เข้าร่วมโครงการได้เปลี่ยนพฤติกรรมในการจัดการขยะจากครัวเรือน - จำนวนขยะในแต่ละครัวเรือนลดน้อยลง - ขยะที่ถูกคัดแยกได้นำมากลับมาใช้ประโยชน์อีกครั้งหนึ่ง - ช่วยลดปัญหาขยะล้นเมืองและลดมลพิษจากขยะ 2. ตัวชี้วัดความก้าวหน้าและความสำเร็จของโครงการ - จำนวนสมาชิกที่เข้าร่วมโครงการ - มีการคัดแยกประเภทขยะ - จำนวนขยะที่สมาชิกนำมาแลกสิ่งของหรือขาย 3. วิธีการหรือกระบวนการติดตามและประเมินผลลัพธ์ต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม - การประชุมสมาชิกแจ้งผลการดำเนินงานรอบหนึ่งปี และรับทราบสถานการณ์เรื่องขยะ - การพูดคุยแลกเปลี่ยนสมาชิกที่เข้าร่วมโครงการ - แจ้งจำนวนขยะที่สมาชิกสามารถคัดแยกและนำมาร่วมโครงการในแต่ละเดือน

โครงการต้องการการสนับสนุนด้านคนอย่างไรบ้าง

- บุคลากรที่มีความชำนาญเรื่องการแยกขยะ - บุคลากรที่มีทักษะถ่ายทอดความรู้เรื่องปัญหาขยะให้แก่เด็กและผู้สูงอายุ - บุคลการที่มีความสามารถในการผลิตสื่อประชาสัมพันธ์

โครงการต้องการการสนับสนุนด้านเครือข่ายภาคีอย่างไรบ้าง

- เครือข่ายการจัดการและสร้างมูลค่าขยะ - ผู้นำและกรรมการชุมชนในพื้นที่ใกล้เคียง

โครงการต้องการการสนับสนุนด้านองค์ความรู้อย่างไรบ้าง

- ความรู้เรื่องปัญหาขยะ - การจัดการขยะอย่างมีคุณภาพ

โครงการมีความต้องการการสนับสนุนด้านเเหล่งทุนอย่างไรบ้าง

1. ค่าจัดพิมพ์เอกสารที่ใช้ในโครงการอาทิเช่น ใบสะสมยอดสิ่งของที่นำมาแลก 20,000.-บาท ใบรับสิ่งของแลกสินค้าในร้าน ทะเบียนสมาชิก เป็นต้น 2. ค่าพิมพ์เอกสาร โปสเตอร์ ป้ายแบนเนอร์ เพื่อเผยแพร่โครงการ 30,000.-บาท 3. ค่าจัดอบรมให้กับเด็กและผู้สูงอายุในครอบครัวเป้าหมาย 60,000.-บาท 4. จัดทำสถานที่เก็บขยะและอุปกรณ์ 60,000.-บาท 5. รถกระบะมีแค็บ เพื่อรับแลกขยะเคลื่อนที่และขนส่งขยะ 720,000.-บาท 6. เงินทุนหมุนเวียนกิจการ 50,000.-บาท

รายละเอียดองค์กรที่รับผิดชอบโครงการ

1. พัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุและครอบครัว 2. ส่งเสริมการเข้าถึงใช้อุปกรณ์เครื่องใช้ของผู้สูงอายุเพื่อให้สามารถดำรงชีวิตประจำวันได้อย่างปกติ 3. สนับสนุนการใช้อุปกรณ์เครื่องใช้มือสอง(ใช้ซ้ำ) เพื่อลดการผลิตใหม่

เจ้าของโครงการ

นางสาวอรนุช เลิศกุลดิลก
โครงการเพื่อผู้สูงอายุ - ForOldy
กิจการเพื่อสังคม (อยู่ระหว่างกระบวนการจดทะเบียน)

ข้อมูลติดต่อ

foroldy@gmail.com
087 591 5658; 02 519 1933
http://www.foroldy.com
https://www.facebook.com/foroldy

สนับสนุนโครงการนี้

ชื่อ-นามสกุล

เบอร์ติดต่อ

อีเมล

องค์กร/หน่วยงาน

คุณต้องการสนับสนุนเรื่องใด?

 คน/ความรู้ เครือข่าย เงิน/ทรัพยากร

รายละเอียดการสนับสนุน