โครงการบูรณาการอาหารปลอดภัย เชียงรายเป็นสุข

ระบบนิเวศอาหารยั่งยืน
Untitled-4

เกี่ยวกับโครงการ

1) สร้างเครือข่ายอาหารปลอดภัย ประกอบด้วยเครือข่ายเกษตรกร เครือข่ายร้านอาหาร และเครือข่ายผู้บริโภค  2) ทำการตลาดและสร้างช่องทางการจำหน่ายสินค้าเกษตรปลอดภัย   3) บูรณาการการทำงานภาคีเครือข่ายหน่วยงานทั้งภาครัฐและเอกชนที่เกี่ยวข้องกับอาหารปลอดภัย โดยบูรณาการในด้านนโยบาย งบประมาณ องค์ความรู้ และกำลังคน เพื่อพัฒนาระบบห่วงโซ่อุปทานอาหารปลอดภัยในจังหวัดเชียงราย ซึ่งจะทำให้ทั้งเกษตรกรและผู้บริโภคมีสุขภาวะที่ดีขึ้น  และ 4) พัฒนาการท่องเที่ยวชุมชนเชิงเกษตรและสุขภาพ  เพื่อส่งเสริมให้ชุมชนมีรายได้มากขึ้นจากการทำการเกษตรปลอดภัยและจากการท่องเที่ยว

ปัญหาและที่มา (Why)

เชียงรายเป็นเมืองเก่าแก่มีประวัติศาสตร์ยาวนานกว่า 750 ปีและเป็นเมืองท่องเที่ยวหลักแห่งหนึ่งของภาคเหนือ  เชียงรายเป็นศูนย์กลางการขนส่ง การค้าชายแดน และการคมนาคมในอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขงตอนบน  นอกจากนี้เชียงรายยังมีทรัพยากรธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์และเป็นเมืองเกษตรกรรม  ซึ่งมีโครงสร้างเศรษฐกิจภาคเกษตรกรรมประมาณร้อยละ 40 แต่อย่างไรก็ตามจังหวัดเชียงรายกลับประสบปัญหาด้านความยากจนและปัญหาสุขภาวะของประชาชน   กล่าวคือประชาชนของจังหวัดเชียงรายมีรายได้เฉลี่ยต่อครัวเรือนเป็นลำดับที่ 75 ของประเทศ  (ข้อมูลรายได้เฉลี่ยต่อครัวเรือนสำนักงานสถิติแห่งชาติ 2556)   เกษตรกรมีปัญหาหนี้สินจากการทำการเกษตร  เกษตรกรมีสารพิษตกค้างในเลือดในระดับที่เสี่ยง และไม่ปลอดภัยสูงถึง 70 เปอร์เซ็นต์  มีการทำการเกษตรแบบปลูกพืชเชิงเดี่ยว  ความไม่เป็นธรรมในการทำการเกษตรภายใต้เกษตรพันธะสัญญา  เกษตรกรขาดความรู้ความเข้าใจและไม่ตระหนักถึงโทษจากการใช้สารเคมีทางการเกษตร  มีการใช้ปุ๋ยเคมีสารเคมีกำจัดศัตรูพืชในระดับสูงและใช้ไม่ถูกวิธี  จึงทำให้สินค้าเกษตรมีสารพิษตกค้างเกินค่ามาตรฐาน ประชาชนเผชิญกับราคาสินค้าเกษตรที่แพง  แต่เกษตรกรขายสินค้าเกษตรได้ในราคาที่ถูกเพราะขายผ่านพ่อค้าคนกลาง (ได้รับค่าตอบแทนจากการขายสินค้าเกษตรที่ไม่เป็นธรรม)  สินค้าเกษตรในจังหวัดเชียงรายนอกจากจะไม่ปลอดภัยแล้วยังผลิตได้ไม่เพียงพอและไม่ตรงกับความต้องการของผู้บริโภคในจังหวัดเชียงราย  มีการนำเข้าสินค้าเกษตรจากจีนและยังพบว่าเป็นสินค้าเกษตรที่มีสารปนเปื้อนตกค้างเกินมาตรฐาน  นอกจากนี้ผู้ประกอบการร้านอาหารในจังหวัดเชียงรายยังมีปัญหาต้นทุนการผลิตที่สูงขึ้นและต้องแข่งขันกับนายทุนใหญ่  จึงเลือกใช้วัตถุดิบที่มีราคาถูกและมีวิธีการแปรรูปอาหารที่ไม่ถูกสุขลักษณะขาดความเอาใจใส่ในเรื่องความปลอดภัยของอาหารสู่ผู้บริโภค  

ทางแก้ปัญหา (How)

แนวทางในการแก้ปัญหาของจังหวัดเชียงรายดังกล่าวข้างต้นต้องอาศัยความร่วมมือแบบบูรณาการจากทุกภาคส่วน จากภาคีเครือข่ายทั้งภาครัฐและเอกชน ให้มาร่วมกันทำงานเพื่อแก้ปัญหา ซึ่งต้องแก้ไขปัญหาไปพร้อม ๆ กันทั้งในเรื่องของเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม  ทั้งนี้การแก้ปัญหาสามารถเริ่มจากการแก้ไขปัญหาเรื่องอาหารไม่ปลอดภัยเสียก่อน เพราะปัญหาดังกล่าวส่งผลกระทบและสร้างความเสียหายให้กับสังคมในวงกว้าง  หากแก้ไขปัญหานี้ได้ย่อมทำให้ประชาชนในจังหวัดเชียงรายนอกจากจะมีสุขภาวะที่ดีขึ้นแล้วยังช่วยแก้ไขปัญหาความยากจน และทำให้สภาพเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมของจังหวัดเชียงรายดีขึ้นอีกด้วย การแก้ไขปัญหาเรื่องอาหารไม่ปลอดภัยต้องพิจารณาทั้งระบบของห่วงโซ่อุปทานอาหาร ตั้งแต่ต้นน้ำ (เกษตรกร/ผู้ผลิต) กลางน้ำ (ผู้แปรรูป/ผู้ขนส่ง/ระบบขนส่ง/ช่องทางการจำหน่ายสินค้า/ผู้ขาย) จนถึงปลายน้ำ (ผู้บริโภค)  แนวทางการแก้ไขปัญหาเริ่มจากการรวบรวมข้อมูลอาหารปลอดภัยในจังหวัดทั้งระบบของห่วงโซ่อุปทานอาหาร (เกษตรกร/ผู้ผลิต/ผู้แปรรูป/ผู้ขนส่ง/ระบบขนส่ง/ช่องทางการจำหน่ายสินค้า/ผู้ขาย/ผู้บริโภค) แล้วนำเสนอต่อผู้มีส่วนได้เสียหรือผู้มีอำนาจที่จะตัดสินใจในการทำงาน เมื่อเห็นชอบแล้วจึงจัดตั้งคณะทำงานในการขับเคลื่อนวาระจังหวัดเชียงรายเมืองเกษตรสีเขียว อาหารปลอดภัย  หลังจากนั้นคณะทำงานจะเข้าไปสร้างเครือข่ายแต่ละภาคส่วนสร้างเครือข่าย (เครือข่ายเกษตรกร เครือข่ายร้านอาหาร เครือข่ายผู้บริโภค) ให้เกิดขึ้น  รวมถึงเข้าไปช่วยหาตลาดและช่องทางการจำหน่ายสินค้าเกษตรปลอดภัย การสร้างเครือข่ายเกษตรกรจะมีการทำงานร่วมมือกันระหว่างหน่วยงานกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ในจังหวัดเชียงราย ธกส. นำเอากลุ่มเกษตรกรที่ผลิตพืชอาหารที่ปลอดภัย มาเป็นกลุ่มเป้าหมายหลักมารับฟังแนวคิดโครงการ อธิบายวิธีการดำเนินงานโครงการ การเข้าถึงแหล่งทุน และการมีส่วนร่วมของกลุ่มเกษตรกร กำหนดเป้าหมายร่วมกัน โดยทำงานควบคู่ไปกับการใช้ศักยภาพการท่องเที่ยวชุมชน ควบคู่กับการพัฒนาการรวมกลุ่ม การวางแผนการผลิตที่สามารถตอบสนองความต้องการที่จะซื้อหรือบริโภคสินค้าเกษตรในท้องถิ่น (Community Supported Agriculture: CSA) เพื่อให้เกิดต้นแบบการจัดการของชุมชนเกษตรกร การสร้างตลาดและช่องทางการจำหน่ายสินค้าเกษตรปลอดภัย (ตลาดเกษตรกร/ตลาดสีเขียว) เพื่อให้เกษตรกรได้มีช่องทางการขายสินค้าเกษตรปลอดภัย และเพื่อเป็นจุดในการตรวจสอบหาสารปนเปื้อนจากสินค้าเกษตร และเป็นช่องทางผู้บริโภคจะเข้าถึงสินค้าเกษตรปลอดภัย และจังหวัดได้จัดสรรงบประมาณทำศูนย์ตรวจรับและจำหน่ายสินค้าเกษตรปลอดภัย เป็นแหล่งรวบรวม ตรวจสอบ คัดแยก บรรจุและกระจายสินค้าสู่ผู้บริโภค ชุมชน โรงพยาบาล ร้านอาหาร โรงแรม โรงเรียน ศูนย์เด็กเล็ก  เป็นการสร้างตลาดความต้องการซื้อรองรับ สร้างแรงจูงใจให้เกษตรกรที่จะผลิตสินค้าเกษตรปลอดภัยให้มากยิ่งขึ้นมีปริมาณที่พอเพียงและมีอย่างยั่งยืน การสร้างเครือข่ายร้านอาหารปลอดภัยมีการร่วมมือกันกับสาธารณสุขจังหวัด โรงพยาบาลในจังหวัด เทศบาลนครเชียงราย ทีมนักวิชาการจากมหาวิทยาลัยราชภัฎเชียงราย ชมรมภัตตาคารและร้านอาหารเชียงราย ที่มีการพัฒนาตามมาตรฐาน TRQS มีการสร้างทีมพัฒนาและตรวจประเมินผู้ประกอบการร้านอาหาร เพื่อการแปรรูปอาหารที่ปลอดภัย รวบรวมข้อมูลความต้องการใช้วัตถุดิบสินค้าเกษตรเพื่อการนำสู่การวางแผนการผลิตการเกษตรที่ตอบรับการรับซื้อของร้านอาหาร ร้านอาหารปลอดภัยจะรับซื้อวัตถุดิบจากเกษตรกรที่ปลอดภัยมาแปรรูปอาหาร กระบวนการปลอดภัยก็จะปลอดภัยตั้งแต่แหล่งผลิตสินค้าเกษตรที่เป็นต้นน้ำ การแปรรูปที่มีการเอาวัตถุดิบที่ปลอดภัยมาแปรรูปกลางน้ำ กระบวนการนำอาหารมาสู่ผู้บริโภคที่ปลอดภัย สินค้าเกษตรที่ปลอดภัยสามารถนำมาถึงมือผู้บริโภคและร้านอาหารโดยตรงไม่ผ่านพ่อค้าคนกลาง ทำให้เกษตรกรขายสินค้าเกษตรที่ปลอดภัยได้รับราคาที่ดีเป็นธรรม เป็นเวทีให้ผู้บริโภคได้พบกับเกษตรกรแลกเปลี่ยนองค์ความรู้สินค้าเกษตรปลอดภัย เข้าใจกันมากยิ่งขึ้น ถึงความยากง่ายต่อการผลิตสินค้าเกษตรที่ปลอดภัย การสร้างการเชื่อมโยงกับการท่องเที่ยวชุมชน ทำให้เกิดยุวเกษตรกร ที่มีศักยภาพด้านคอมพิวเตอร์ หันมาช่วยเหลือครอบครัวชุมชนด้านการใช้IT มาวางแผนจัดการท่องเที่ยวชุมชน เสริมสร้างศักยภาพให้กับกลุ่มเกษตรกร การวางโปรแกรมท่องเที่ยวเอากิจกรรมด้านการเกษตรศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น มาเป็นจุดขายจัดโปรแกรมกิจกรรมให้นักท่องเที่ยว ใช้website ในการสื่อสารข้อมูลถึงกลุ่มนักท่องเที่ยว นำไปสู่การวางแผนการผลิตพืชอาหารที่ปลอดภัย กิจกรรมการท่องเที่ยวชุมชนสามารถสร้างรายได้เพิ่มแก่เกษตรกร กระจายรายได้ไปสู่ชุมชน การสร้างเครือข่ายผู้บริโภคอาหารปลอดภัย เพื่อสร้างการรับรู้ สร้างความตระหนักถึงการบริโภคอาหารที่ปลอดภัย ตลอดจนการใช้แผนการตลาด G-network ที่จะสร้างกิจกรรมการตลาด สร้างแรงจูงใจให้สร้างเครือข่ายผู้บริโภค สร้างแรงจูงใจให้เครือข่ายผู้บริโภคไปใช้บริการร้านอาหารที่ปลอดภัย ร้านอาหารที่ปลอดภัยจะบริจาคเงินเพื่อจัดตั้งเป็นกองทุนอาหารปลอดภัย เพื่อเกิดงบประมาณขับเคลื่อนโครงการต่อไ

วิธีการทำงาน

โครงการ “อาหารบูรณาปลอดภัย เชียงรายเป็นสุข” เป็นโครงการที่เริ่มต้นจากแนวคิดและความห่วงใยเรื่องสุขภาวะของคนเชียงราย จึงเกิดแนวคิดที่ว่า อาหารปลอดภัยต้องปลอดภัยจากแหล่งผลิต จนถึงบนโต๊ะอาหาร (Food safety from farm to table)  โครงการมีวิธีการทำงานดังนี้

  1. วิธีการทำงานสำหรับการสร้างเครือข่ายอาหารปลอดภัย (เครือข่ายเกษตรกร เครือข่ายร้านอาหาร และเครือข่ายผู้บริโภค)
การสร้างเครือข่ายอาหารปลอดภัยจำเป็นต้องมีการพัฒนาตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ  ซึ่งจะเป็นการสร้างระบบการกระจายสินค้าเกษตรปลอดภัยที่เชื่อมโยงตั้งแต่เกษตรกร ผู้บริโภค และผู้ประกอบการร้านอาหารที่มุ่งเน้นการผลิตอาหารปลอดภัยไปสู่ผู้บริโภค  ก่อให้เกิดการทำงาน การเรียนรู้และการพัฒนาร่วมกันในเครือข่ายอาหารปลอดภัยได้อย่างยั่งยืน การสร้างเครือข่ายเกษตรกร: มีการทำงานร่วมกับตัวแทนของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ได้แก่  สำนักงานเกษตรจังหวัด  สำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัด และธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธกส.) ในการพัฒนาเกษตรกรให้สามารถผลิตสินค้าเกษตรที่ปลอดภัย  เช่น การร่วมคัดเลือกกลุ่มเกษตรกรและร่วมในการจัดการอบรมเกี่ยวกับการปลูกพืชปลอดภัย  และการอบรมการผลิตสินค้าเกษตรตามเกณฑ์มาตรฐาน GAP เป็นต้น  นอกจากนี้ทางโครงการได้อธิบายให้กับกลุ่มเกษตรกรเกี่ยวกับช่องทางการจำหน่ายสินค้าเกษตรปลอดภัยที่กลุ่มเกษตรกรสามารถเข้าถึงได้  พร้อมกับรับกลุ่มเกษตรที่ผ่านการคัดเลือกเข้าร่วมเครือข่ายเกษตรกรของโครงการด้วย การสร้างเครือข่ายร้านอาหารปลอดภัย: มีการพัฒนาต้นแบบแหล่งเรียนรู้ร้านอาหารปลอดภัยที่ได้มาตรฐานระบบคุณภาพร้านอาหารไทย (TRQS: Thailand Restaurant Quality Standard)  มีอบรมเพื่อสร้างทีมผู้แนะนำ (instructor)  และผู้ตรวจประเมินคุณภาพมาตรฐาน (auditor)   ซึ่งทีมผู้แนะนำและผู้ตรวจประเมินนี้เป็นกลไกสำคัญในการยกระดับมาตรฐานร้านอาหารปลอดภัย และควบคุมเฝ้าระวังคุณภาพมาตรฐานร้านอาหารปลอดภัย   การสร้างเครือข่ายร้านอาหารปลอดภัยจะต้องมีการพัฒนาอย่างมีส่วนร่วมและเรียนรู้ร่วมกันระหว่างร้านอาหารกับทีมผู้แนะนำและผู้ตรวจประเมินอย่างต่อเนื่องจึงจะสามารถพัฒนร้านอาหารขึ้นมาเป็นต้นแบบร้านอาหารปลอดภัยได้สำเร็จ โครงการได้ดำเนินการถอดบทเรียนความรู้ความสำเร็จจากผู้ประกอบการเครือข่ายร้านอาหารปลอดภัย และทีมประเมินของโรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์  เพื่อนำมาใช้เป็นบทเรียนหรือเป็นแนวทางสำหรับการทำงานด้านการส่งเสริมและพัฒนาร้านอาหารต่าง ๆ ที่ต้องการเข้ามาเป็นสมาชิกเครือข่ายร้านอาหารของโครงการต่อไป นอกจากนี้โครงการได้การจัดอบรมเชิงวิชาการ และพาไปลงพื้นที่ศึกษาดูงานอาหารปลอดภัยที่จังหวัดเชียงใหม่ (ตลาดเชียงใหม่อาหารปลอดภัย  โครงการจริงใจ มาร์เก็ต  แผนงานพัฒนาเครือข่ายการตลาดพืชอาหารปลอดภัยจังหวัดเชียงใหม่  และตลาดสดน่าซื้อ)  เพื่อพัฒนาและส่งเสริมความรู้ความเข้าใจและความตระหนักด้านอาหารปลอดภัยให้แก่ร้านอาหารหรือผู้จำหน่ายสินค้าเกษตร โครงการได้จัดทำ 1) โบว์ชัวร์ร้านอาหารปลอดภัยที่เข้าร่วมโครงการ  2) เอกสารคู่มือร้านอาหารปลอดภัย  และ 3) เอกสารคู่มือพัฒนาร้านอาหาร TRQS การสร้างเครือข่ายผู้บริโภค: มีการทำงานสร้างเครือข่ายผู้บริโภคอาหารปลอดภัยร่วมกับ การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยสำนักงานเชียงราย  ทีมแมงโกโลจี  มหาวิทยาลัยราชภัฎเชียงราย  ชมรมปั่นจักรยานเชียงราย  ชมรมนักจัดรายการวิทยุจังหวัดเชียงราย  สมาคมสื่อมวลชนจังหวัดเชียงราย  และ เทศบาลนครเชียงราย  สำหรับการทำงานร่วมกับเทศบาลนครเชียงรายโครงการได้จัดกิจกรรมสร้างครอบครัวกินผักปลอดสารพิษในเขตเทศบาลนครเชียงราย โครงการได้จัดแถลงข่าวเปิดตัวโครงการฯ และมีการเสวนาถึงทิศทางการพัฒนาและส่งเสริมสุขภาวะที่ดีของประชาชนในจังหวัดเชียงราย โดยได้รับเกียรติจากท่านรองผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย และนายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดเชียงราย ร่วมเสวนา โครงการได้จัดงานเชียงรายเมืองเกษตรสีเขียวอาหารปลอดภัยวิถีไทยล้านนา  และการจัดงานรวมพลังสร้างมิติใหม่อาหารปลอดภัยคนไทยเป็นสุข  เพื่อประชาสัมพันธ์โครงการและเพื่อสร้างความตระหนักเกี่ยวกับอาหารปลอดภัยให้กับชาวเชียงราย   นอกจากนี้โครงการยังมีการจัดกิจกรรมและออกบู้ทเพื่อสร้างเครือข่ายผู้บริโภคอาหารปลอดภัยในโอกาสต่าง ๆ  ณ ห้างเซ็นทรัลเชียงราย  ถนนคนเดิน  ถนนคนม่วน  ตลาดเกษตรกร โครงการมีการจัดกิจกรรมการประกวดสื่อมัลติมีเดีย ภายใต้หัวข้อ “อาหารปลอดภัย เชียงรายเป็นสุข” เพื่อกระตุ้นให้นักเรียน นักศึกษาตระหนักในด้านอาหารปลอดภัย รวมถึงสนับสนุนการพัฒนาความคิดสร้างสรรค์ของเยาวชน โครงการได้จัดทำสื่อประชาสัมพันธ์ทางอิเล็คโทรนิคส์ เว็บไซต์ เฟสบุ๊ค (Facebook)  มีการประชาสัมพันธ์ผ่านวิทยุกระจายเสียง และหนังสือพิมพ์ของจังหวัดเชียงราย  และจัดทำสื่อประชาสัมพันธ์ อื่น ๆ  เช่น  หนังสือโครงการ วีซีดี โบร์โชว์ เสื้อ  ร่ม  พวงกุญแจ  และพัด  เป็นต้น  
  1. วิธีการทำงานสำหรับการทำการตลาดและสร้างช่องทางการจำหน่ายสินค้าเกษตรปลอดภัย
ด้านทำการตลาด : โครงการได้ทำแผนการตลาดจีเน็ทเวอร์ค (G-Network Marketing) ซึ่งจะรับสมัครผู้บริโภคให้มาร่วมเป็นสมาชิกเครือข่ายผู้บริโภคอาหารปลอดภัย  เมื่อเป็นสมาชิกแล้วจะได้ผลประโยชน์จากการมาใช้บริการร้านอาหารที่เข้าร่วมเป็นสมาชิกเครือข่ายร้านอาหารปลอดภัย  (ผลประโยชน์ที่นำมามอบให้ผู้บริโภคได้มาจากร้านค้าสมาชิก  ซึ่งจะนำมารวมกันเป็นกองทุนอาหารปลอดภัยไว้สำหรับบริหารจัดการทั้งหมด)  แผนการตลาดนี้มีบทบาทสำคัญในการช่วยสร้างตลาดใหม่ให้กับร้านอาหารที่เป็นสมาชิกเครือข่ายร้านอาหารปลอดภัย  ซึ่งจะเป็นการจูงใจให้ร้านอาหารอื่นๆ สนใจเข้าร่วมเป็นสมาชิกมากขึ้น  และก่อให้เกิดเครือข่ายผู้ประกอบการร้านอาหารที่มุ่งเน้นการผลิตอาหารปลอดภัยเพื่อผู้บริโภค  มีความตระหนักต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม โครงการมีการส่งเสริมการตลาดอื่นให้กับสมาชิกเครือข่ายร้านอาหารปลอดภัย  ได้แก่  มีการจัดทำเมนูสุขภาพ  เมนูอาหารอาหารท้องถิ่น  การจัดกิจกรรมการตลาดเพื่อสังคม  การจัดนิทรรศการและจัดกิจกรรม “อาหารปลอดภัย เชียงรายเป็นสุข” อย่างต่อเนื่องเพื่อสื่อสารรณรงค์สร้างกระแสความตระหนักให้ผู้บริโภคหันมาใส่ใจอาหารที่ปลอดภัยตั้งแต่กระบวนการผลิตจนถึงการนำมาบริโภค  ซึ่งจะช่วยสร้างเครือข่ายผู้บริโภคอาหารปลอดภัยให้มากขึ้น ด้านช่องทางการจำหน่ายสินค้าเกษตรปลอดภัย : โครงการมีแผนงานการสร้างโปรแกรมระบบซื้อขายผลผลิตและอาหารบนเครือข่ายออนไลน์ (The Local Food Market System: LFMS) โปรแกรมนี้จะเชื่อมโยงระหว่างกลุ่มเกษตรกร ผู้ผลิตอาหารและผู้ประกอบการร้านอาหาร ตามแนวคิดของการวางแผนจัดการเกษตรตอบสนองการบริโภคของท้องถิ่น  (Community Supported Agriculture: CSA) โครงการมีการเชื่อมโยงให้ผู้ซื้อรายใหญ่มาตกลงซื้อสินค้าเกษตรโดยตรงกับกลุ่มเกษตรกร (ไม่ผ่านพ่อค้าคนกลาง) โดยโครงการได้รวมกลุ่มผู้ประกอบการร้านอาหารปลอดภัยและหน่วยงาน (โรงพยาบาลและโรงเรียนในแต่ละอำเภอของจังหวัดเชียงราย) ให้มาซื้อสินค้าเกษตรปลอดภัยโดยตรงจากเครือข่ายกลุ่มเกษตรกร โครงการได้สร้างช่องทางการจำหน่ายสินค้าเกษตรปลอดภัย  “ตลาดสีเขียว ตลาดเกษตรกร” ให้เป็นจุดรวบรวมและกระจายผลผลิต ควบคู่การเฝ้าระวังควบคุมคุณภาพสินค้าเกษตรที่จำหน่ายให้ได้มาตรฐานความปลอดภัย  เพื่อช่วยอำนวยความสะดวกให้ผู้บริโภคทั่วไปและผู้ประกอบการอาหารอื่นๆ ที่ยังไม่ได้เป็นเครือข่ายร้านอาหารปลอดภัยได้เข้าถึงสินค้าเกษตรปลอดภัยง่ายขึ้น  ซึ่งโครงการได้ร่วมมือกับจังหวัดเชียงราย หน่วยงานต่างๆ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการสนับสนุนให้เครือข่ายเกษตรกรมาวางขายสินค้าเกษตรปลอดภัยที่ 1) ตลาดสดศิริกรณ์ (ในเขตเทศบาลนครเชียงราย) ทุกวัน  2) ตลาดถนนคนเดิน (ถนนคนม่วน) ทุกวันอาทิตย์  และ 3) ตลาดนัดเกษตรปลอดภัย (ดอยตอง) ทุกวันศุกร์   นอกจากนี้โครงการกำลังดำเนินการผลักดันและส่งเสริมให้มีการดำเนินการซื้อขายสินค้าเกษตรปลอดภัยที่ศูนย์รวบรวมและกระจายสินค้าเกษตรปลอดภัย (ก่อสร้างโดยงบของผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงรายมูลค่าประมาณ 25 ล้านบาท  ตั้งอยู่ในพื้นที่ของสหกรณ์การเกษตรเมืองเชียงราย สาขานางแล)  
  1. วิธีการทำงานสำหรับการบูรณาการการทำงานภาคีเครือข่ายหน่วยงานทั้งภาครัฐและเอกชนที่เกี่ยวข้องกับอาหารปลอดภัย
โครงการได้ระดมบุคลากรจากหลายภาคส่วนที่เกี่ยวข้องกับการผลิตและการบริโภคอาหารปลอดภัย ได้แก่ สำนักงานเกษตรจังหวัด  สำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัด  สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด  โรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์  สำนักงานปศุสัตว์  ศูนย์พัฒนาฝีมือแรงงาน  ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธกส.)  มหาวิทยาลัยราชภัฎเชียงราย  และผู้แทนจากหน่วยงานอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องให้มาเป็นคณะกรรมการที่ช่วยสร้างกระบวนการขับเคลื่อนห่วงโซ่อุปทานอาหารปลอดภัยร่วมกัน  นอกจากนี้โครงการได้เข้าไปผลักดันให้หน่วยงานดังกล่าวมาร่วมกันบูรณาการในด้านองค์ความรู้ นโยบาย งบประมาณ และกำลังคน  เพื่อช่วยกันพัฒนาห่วงโซ่อุปทานอาหารปลอดภัยในจังหวัดเชียงรายให้ประสบความสำเร็จ กล่าวคือมาช่วยกันส่งเสริมการทำงานและช่วยกันเชื่อมโยงเครือข่ายเกษตรกร  เครือข่ายร้านอาหารปลอดภัย  เครือข่ายผู้บริโภคปลอดภัย  เครือข่ายโรงเรียนเด็กไทยแก้มใส  เครือข่ายโรงพยาบาล   เครือข่ายโรงแรม  และเครือข่ายการท่องเที่ยวชุมชนเชิงเกษตรและสุขภาพ  รวมทั้งช่วยกันส่งเสริมการทำการตลาดและช่องทางการจำหน่ายสินค้าเกษตรปลอดภัย  ซึ่งจะทำให้จังหวัดเชียงรายมีการผลิตและการบริโภคอาหารปลอดภัยมากขึ้น โครงการได้ส่งเสริมให้กลุ่มเกษตรกร ผู้ผลิตอาหาร ร้านอาหาร ผู้แปรรูปอาหาร กลุ่มผู้บริโภค และเครือข่ายท่องเที่ยวชุมชน มาประชุมพร้อมกัน  เพื่อให้ทุกภาคส่วนเกิดการเรียนรู้และแลกเปลี่ยนข้อมูลด้านสินค้าเกษตร  รวมถึงร่วมกันคิดวิเคราะห์ถึงแนวทางในการขับเคลื่อนห่วงโซ่อุปทานอาหารปลอดภัยให้เกิดขึ้นในจังหวัดเชียงราย นอกจากนี้โครงการจะทำกิจกรรมประชาสัมพันธ์ร่วมกับ มหาวิทยาลัยราชภัฎเชียงราย  สถาบันการศึกษา  โรงเรียนเด็กไทยแก้มใส  สถาบันวิมุตาลัย  สมาคมสหพันธ์ท่องเที่ยวภาคเหนือ  การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยสำนักงานเชียงราย  องค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงราย  สมาคมสื่อสารมวลชนจังหวัดเชียงราย  และชมรมนักจัดรายการวิทยุ  
  1. วิธีการทำงานสำหรับการพัฒนาการท่องเที่ยวชุมชนเชิงเกษตรและสุขภาพ
โครงการได้สร้างความเชื่อมโยงระหว่างการผลิตสินค้าเกษตรปลอดภัยของเกษตรกรกับการท่องเที่ยวชุมชนด้านการเกษตรและสุขภาพ  เพื่อกระตุ้นให้ชุมชนเห็นความสำคัญและอยากหันมาปลูกหรือผลิตสินค้าเกษตรปลอดภัยมากขึ้น  โครงการส่งเสริมให้ชุมชนสร้าง Smart farmer และยุวเกษตรกร เพื่อจะได้เข้ามาช่วยสนับสนุนให้ชุมชนมีการรวมกลุ่มเกษตรกร  ช่วยวางแผนการผลิตที่สามารถตอบสนองความต้องการที่จะซื้อหรือบริโภคสินค้าเกษตรในท้องถิ่น (Community Supported Agriculture: CSA)  ช่วยด้านการบริหารจัดการกลุ่มเกษตรกรให้เข้มแข็งและมีประสิทธิภาพ   ซึ่งจะทำให้ชุมชนมีรายได้จากการท่องเที่ยวโดยชุมชน และยังเป็นการสนับสนุนการสร้างเครือข่ายเกษตรกรทำการเกษตรที่ปลอดภัย   ดังนั้นจึงเป็นการพัฒนาการท่องเที่ยวชุมชนที่ยั่งยืน เพื่อขับเคลื่อนไปพร้อมๆกันกับการขับเคลื่อนและบูรณาการระบบอาหารปลอดภัยและเศรษฐกิจในระดับจังหวัดอีกด้วย โครงการได้พัฒนาและส่งเสริมการท่องเที่ยวชุมชุนโดยการเข้าไปสำรวจชุมชม  จัดประชุมระดมความคิดเห็น  ร่วมพัฒนากิจกรรม เส้นทาง และโปรแกรมการท่องเที่ยวชุมชนเชิงเกษตรและสุขภาพ  รวมทั้งส่งเสริมการพัฒนาเส้นทางปั่นจักรยาน และเส้นทางรถรางสีเขียวในเขตเทศบาลนครเชียงราย โครงการได้จัดกิจกรรมการท่องเที่ยวโดยการปั่นจักรยาน โดยทำงานร่วมกับเทศบาลนครเชียงราย การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย สำนักงานเชียงราย และการท่องเที่ยวและกีฬาจังหวัดเชียงราย ในการจัดกิจกรรมปั่นม่วนใจ๋อาหารปลอดภัยเชียงรายเป็นสุข โครงการได้จัดกิจกรรมทดลองเที่ยว (Fam Trip) ให้กับกลุ่มนักท่องเที่ยวพำนักระยะยาว และนำสื่อจากส่วนกลางมาทำข่าว  ซึ่งกิจกรรมนี้เป็นการเชื่อมโยงด้านการท่องเที่ยว เข้ากับการเกษตรและร้านอาหาร และร่วมจัดกิจกรรมงานเที่ยวเชียงรายสบายกระเป๋า โครงการได้โฆษณาประชาสัมพันธ์ด้านการท่องเที่ยวที่เกี่ยวข้อง (ผ่านสื่อมวลชน) ดังนี้ 1) เส้นทางปั่นจักรยานในเขตเทศบาลนครเชียงราย  2) แหล่งท่องเที่ยวกับแหล่งเพาะปลูกเกษตรกรปลอดสารพิษ 3) ตลาดสีเขียวในเขตเทศบาลนครเชียงราย  และ 4) โปรแกรมท่องเที่ยวเส้นทางร้านอาหารปลอดภัยที่ได้มาตรฐาน IRQS  นอกจากนี้โครงการยังได้จัดทำ 1) โบว์ชัวร์เส้นทางปั่นจักรยาน  2) โบว์ชัวร์เส้นทางรถรางสีเขียว  และ 3) โบว์ชัวร์ท่องเที่ยวชุมชนต้นแบบ

สถานะและความสำเร็จในปัจจุบัน

การประกาศวาระจังหวัดเชียงราย เมืองเกษตรสีเขียว อาหารปลอดภัย หลังจากที่โครงการได้ดำเนินการมาเข้าสู่ปีที่ 2 โครงการประสบความสำเร็จอย่างมากที่สามารถผลักดันให้จังหวัดเชียงรายโดยผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงรายประกาศ “วาระจังหวัดเชียงรายเมืองเกษตรสีเขียว อาหารปลอดภัย”  โดยทางโครงการได้ร่วมจัดงานประกาศวาระจังหวัดดังกล่าวและจัดงานรวมพลังสร้างมิติใหม่อาหารปลอดภัยคนไทยเป็นสุข  ดังนั้นจึงเกิดการขับเคลื่อนจังหวัดเชียงรายให้เป็นเมืองอาหารปลอดภัยอย่างเป็นรูปธรรม  ซึ่งจะช่วยส่งเสริมเศรษฐกิจอาหารท้องถิ่นให้เติบโตและเข้มแข็ง  ขับเคลื่อนระบบเศรษฐกิจอาหารท้องถิ่น และสร้างความมั่นคงด้านอาหารในท้องถิ่นของจังหวัดเชียงราย  ในระยะยาวย่อมเกิดการกระจายรายได้ในท้องถิ่นอย่างเป็นธรรมมากขึ้น  ท้องถิ่นสามารถพึ่งพาตนเองและมีความเข้มแข็ง เครือข่ายเกษตรกร มีกลุ่มเกษตรกรสมัครเข้าร่วมโครงการจำนวน 250 ชุมชนที่ผลิตพืชอาหารที่ปลอดภัย ผ่านเกณฑ์มาตรฐาน GAP (มีการใช้สารเคมีน้อยลง ใช้อย่างปลอดภัย หรือไม่ใช้เลย) หลังจากการอบรมได้รับความรู้มีการผลิตสารไล่แมลง ปุ๋ยออร์แกนิคใช้เอง  นอกจากนี้โครงการได้พัฒนาเครือข่ายเกษตรกรจำนวน 28 กลุ่ม ให้สามารถการวางแผนการผลิตที่สามารถตอบสนองความต้องการที่จะซื้อหรือบริโภคสินค้าเกษตรในท้องถิ่น (CSA)  และสามารถผลิตสินค้าเกษตรปลอดภัยที่เพียงพอต่อความต้องการร้านอาหารและประชาชน เครือข่ายร้านอาหาร โครงการได้พัฒนาต้นแบบแหล่งเรียนรู้อาหารปลอดภัย และสร้างทีมผู้แนะนำและผู้ตรวจประเมินมาตรฐาน  ซึ่งโครงการได้จัดอบรมและมีผู้อบรมผ่านการอบรมเพื่อเป็นผู้ตรวจประเมินมาตรฐานร้านอาหารจำนวน 43 คน  ทั้งนี้เมื่อมีการทำงานร่วมกันระหว่างร้านอาหารกับทีมผู้แนะนำและผู้ตรวจประเมินดังกล่าวจึงทำให้เกิดผลสำเร็จ คือ เกิดร้านอาหารต้นแบบตามมาตรฐาน TRQS (Thailand Restaurant Quality Standard) จำนวน 15 ร้าน และเกิดร้านอาหารเครือข่ายปลอดภัยจำนวน 91 ร้าน การสร้างเครือข่ายผู้บริโภค  ปัจจุบัน (กันยายน 2558) โครงการมีสมาชิกเครือข่ายผู้บริโภคจำนวน 10,754 คน ที่สมัครเข้าเป็นสมาชิกตามแผนการตลาด G-Network  (แผนการตลาดนี้ได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติองค์การมหาชนเมื่อปี 2556)  โครงการมีเว็บไซด์ www.gnetwork.co.th เพื่อให้ข้อมูลเกี่ยวกับแผนการตลาด G-Network และเพื่อรับสมัครสมาชิกเครือข่ายผู้บริโภคทางออนไลน์  จากการดำเนินงานตามแผนการตลาด G-Network จึงทำให้มีเงินกองทุนอาหารปลอดภัยสำหรับใช้เป็นค่าใช้จ่ายในการบริหารจัดการแผนการตลาด G-Network  ต่อไปอีกด้วย ช่องทางการจำหน่ายสินค้าเกษตรปลอดภัย “ตลาดสีเขียว ตลาดเกษตรกร” โครงการได้สร้างช่องทางการจำหน่ายสินค้าปลอดภัยขึ้นมาจำนวน  3 ช่องทาง คือ 1) ช่องทางการจำหน่ายสินค้าในลักษณะของตลาดสดหรือตลาดทั่วไป จำนวน 3 แห่ง ได้แก่  2.1) ตลาดสดศิริกรณ์ ตลาดสดสีเขียว (ในเขตเทศบาลนครเชียงราย)  2.2) ตลาดขายสินค้าเกษตรปลอดภัยซึ่งมีการวางขายที่โครงการถนนคนเดิน (ถนนคนม่วน) ทุกวันอาทิตย์  2.3) ตลาดนัดเกษตรปลอดภัย (ดอยตอง) ซึ่งเป็นตลาดที่จัดตั้งขึ้นใหม่เมื่อปี 2558 มีการวางขายทุกวันศุกร์ ปัจจุบันมีแผงขายสินค้าปลอดภัยขั้นต่ำในแต่ละสัปดาห์จำนวน 50 แผง  2) ช่องทางการซื้อขายผ่านระบบออนไลน์  กล่าวคือโครงการได้พัฒนาโปรแกรมซื้อขายออนไลน์ ระบบตลาดสินค้าอาหารปลอดภัย (Local Food Market system: LFMS) ภายใต้เว็บไซต์ www.crfoodsafety.com  เพื่อให้ผู้ซื้อรายใหญ่และกลุ่มเกษตรในเครือข่ายเกษตรสามารถตกลงซื้อขายกันผ่านออนไลน์  และ 3) ช่องทางที่มีการตกลงซื้อขายกันโดยตรงระหว่างผู้ซื้อรายใหญ่กับกลุ่มเกษตรกร  (ไม่ผ่านพ่อค้าคนกลาง) โดยโครงการได้รวมกลุ่มผู้ประกอบการร้านอาหารปลอดภัยและหน่วยงาน (โรงพยาบาลและโรงเรียนในแต่ละอำเภอของจังหวัดเชียงราย) ให้มาซื้อสินค้าเกษตรปลอดภัยโดยตรงจากเครือข่ายเกษตรกรของโครงการ การตลาด  โครงการได้ดำเนินการจัดกิจกรรมโฆษณาประชาสัมพันธ์  รวมทั้งได้ทำกิจกรรมการสื่อสารการตลาดเพื่อสังคม  เพื่อมุ่งเน้นการสร้างกระแสให้ผู้บริโภคตระหนักและหันมาใส่ใจอาหารที่ปลอดภัย  ซึ่งโครงการได้ดำเนินการทางด้านการตลาดในหลายรูปแบบ (ดังอธิบายไว้ในหัวข้อก่อนนี้) และมีผลสนับสนุนให้โครงการได้สมาชิกเครือข่ายอาหารปลอดภัย (เครือข่ายเกษตรกร เครือข่ายร้านอาหาร เครือข่ายผู้บริโภค) เป็นจำนวนมาก การพัฒนาการท่องเที่ยวชุมชนเชิงเกษตรและสุขภาพ โครงการได้ส่งเสริมเศรษฐกิจท้องถิ่นของชุมชนโดยสร้างเส้นทางและโปรแกรมท่องเที่ยวที่เชื่อมโยงกับชุมชนที่มีการพัฒนาด้านการผลิตสินค้าเกษตรหรืออาหารปลอดภัย  โครงการได้มีการลงพื้นที่สำรวจเส้นทางท่องเที่ยวจำนวน 4 เส้นทางหลัก  ได้แก่  1) เส้นทาง อ.เมือง-เด่นห้า-ดงมะดะ-ดอยช้าง-ดอยวาวี ซึ่งเป็นเส้นทางแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของชาวอาข่า ลีซู  และ 2) เส้นทางชา-กาแฟ ออแกนิคส์  ซึ่งเป็นเส้นทางดอยแม่สลอง ดอยตุง  3) เส้นทางท่องเที่ยวชาและผักผลไม้ออแกนิคส์  ซึ่งเป็นเส้นทางดอยภูชีฟ้า ผาตั้ง เส้นทางท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์ชาติพันธ์และนิเวศน์  และ 4) เส้นทางรถรางสีเขียวในเขตเทศบาลนครเชียงราย ซึ่งในเดือนกันยายน พ.ศ. 2558 เทศบาลนครเชียงรายได้เริ่มเปิดให้บริการเส้นทางรถรางสีเขียวแล้ว (บริการวันจันทร์-วันเสาร์)   นอกจากนี้โครงการยังได้เข้าไปพัฒนาพัฒนากิจกรรมการท่องเที่ยวชุมชนเชิงเกษตรและสุขภาพ  รวมถึงจัดทำแผนที่ท่องเที่ยวให้กับชุมชน จำนวน 11 ชุมชน

เป้าหมายของโครงการในช่วง 1 ปี ข้างหน้า

โครงการได้ขยายพื้นที่กลุ่มเป้าหมายเพิ่มขึ้นจากเดิม คือ เฉพาะเขตอำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย มาเป็น 7 อำเภอ จากทั้งหมด 18 อำเภอ  เกิดทีมทำงานแบบบูรณาการในระดับอำเภอเพื่อทำหน้าที่ขับเคลื่อนโครงการฯตามแผนที่วางไว้   ขยายการสร้างเครือข่ายเกษตรกร เครือร้านอาหาร เครือข่ายผู้บริโภค และเครือข่ายท่องเที่ยวชุมชนไปใน 7 อำเภอ  เพิ่มช่องทางการจำหน่ายสินค้าเกษตรปลอดภัยมากขึ้นใน 7 อำเภอ  ทั้งนี้เพื่อเพิ่มกำลังผลิตในด้านการเกษตร และกำลังซื้อทั้งในด้านผู้นำเอาวัตถุดิบการเกษตรมาใช้ประกอบอาหาร และเครือข่ายผู้บริโภค ซึ่งจะสร้างการเปลี่ยนแปลงเกิดการขยายวงกว้างขึ้นของแนวคิด อาหารปลอดภัยต้องปลอดภัยจากแหล่งผลิต จนถึงบนโต๊ะอาหาร (Food safety from farm to table)

เป้าหมายของโครงการในช่วง 3 ปี ข้างหน้า

โครงการได้ขยายพื้นที่กลุ่มเป้าหมายเพิ่มขึ้นจาก 7 อำเภอมาเป็นทุกอำเภอคือ 18 อำเภอในจังหวัดเชียงราย  เพื่อช่วยให้เกษตรกรปลอดภัยจากการทำการเกษตรมากขึ้น  มีการวางแผนการผลิตที่ตอบสนองความต้องการท้องถิ่น (CSA)  เกษตรกรมีรายได้มากขึ้นจากการท่องเที่ยวชุมชนสร้างยุวเกษตรกร  การส่งเสริมให้ร้านอาหารให้ใช้วัตถุดิบจากท้องถิ่นที่ปลอดภัย  มีกระบวนการแปรรูปที่ได้มาตรฐาน TRQS  การสร้างช่องทางจำหน่ายสินค้าเกษตรปลอดภัยแก่ประชาชนเพื่อให้เข้าถึงแหล่งอาหารที่ปลอดภัยมีอย่างพอเพียง  ประชาชนชาวเชียงรายได้รับประทานอาหารที่ปลอดภัยมากขึ้น  มีการใช้แผนการตลาด G-Network เพื่อสร้างเครือข่ายผู้บริโภคอาหารปลอดภัยให้มากขึ้นและทำให้กองทุนอาหารปลอดภัยมีเงินทุนสำหรับการดำเนินการแผนการตลาดมากขึ้น  สร้างความตระหนักและการรับรู้ให้ประชาชนเห็นความสำคัญของการบริโภคอาหารที่ปลอดภัย  สามารถขับเคลื่อนโครงการ  และเศรษฐกิจท้องถิ่นพึ่งพาตนเองอย่างยั่งยืน ทางโครงการคาดว่าสามารถขยายแนวคิดการทำงานบูรณาการร่วมกับทุกพื้นที่ และสร้างเครือข่ายต้นแบบท่องเที่ยวชุมชนสนับสนุนการเกษตรที่ปลอดภัย  เครือข่ายผู้แปรรูปอาหารที่ปลอดภัย  ช่องทางกระจายสินค้าเกษตรปลอดภัยได้ทั่วทุกอำเภอในจังหวัด  มีศูนย์รวบรวมและกระจายสินค้าปลอดภัย (Food Safety Hub) ของจังหวัดเชียงราย  และสามารถสร้างแบรนด์ เชียงรายเป็นเมืองเกษตรสีเขียวและอาหารปลอดภัย  ทำให้สุขภาวะอนามัยของคนเชียงรายดีขึ้น  รวมทั้งนักท่องเที่ยวจะรู้สึกปลอดภัยในการมาบริโภคอาหารในเชียงราย มาสัมผัสกับวิถีเกษตรที่ปลอดภัย  เกิดการสร้างเครือข่ายเชื่อมโยงกันอย่างมีระบบ ช่วยเหลือ สนับสนุนกันอย่างสอดคล้องทั้งในด้านการผลิตที่ตรงกับความต้องการของตลาด  การผลิตอาหารที่ปลอดภัยได้มาตรฐาน  และสนับสนุนให้เกิดวิถีทางท่องเที่ยวแบบชุมชน เกิดการพัฒนาระบบห่วงโซ่อุปทานอาหารปลอดภัย จนสามารถเป็นแบบอย่างให้จังหวัดอื่นๆ ได้

เป้าหมายระยะยาวที่โครงการนี้จะสร้างการเปลี่ยนแปลงทางสังคม และสิ่งแวดล้อม

ระบบอาหารปลอดภัยตลอดห่วงโซ่อุปทาน  เกษตรกรหันมาทำการเกษตรที่ปลอดภัย มีการรวมกลุ่มเป็นวิสาหกิจชุมชนที่เข้มแข็ง เป็นภาคีเครือข่ายยึดโยงกันทางสังคมวัฒนธรรม ยึดการทำการเกษตรแบบไร่นาสวนผสมตามแนวทางพระราชดำริเศรษฐกิจพอเพียง  มีช่องทางการจำหน่ายสินค้าเกษตรปลอดภัยเกิดตลาดสีเขียว  ตลาดเกษตรกร  ศูนย์รวบรวมและกระจายสินค้าปลอดภัย (Food Safety Hub)  เกิดเครือข่ายร้านอาหารปลอดภัยที่มีการพัฒนาร้านอาหารให้ได้มาตรฐานสู่สากล (TRQS) และมีการรับซื้อนำเอาวัตถุดิบที่ปลอดภัยจากเครือข่ายเกษตรกรไม่ผ่านพ่อค้าคนกลาง  เกษตรกรสามารถมีรายได้ที่เพิ่มขึ้น  มีการเชื่อมโยงกับการท่องเที่ยวชุมชนเพื่อเกิดการสนับสนุนการรวมกลุ่มของเกษตรกรและสร้างยุวเกษตรกรรุ่นใหม่ให้เข้ามาสานต่อการรวมกลุ่มและวางแผนการจัดการเกษตรที่ปลอดภัยของกลุ่มเกษตรกร  การบริหารจัดการและการพัฒนาระบบอาหารปลอดภัยอย่างบูรณาการต่อเนื่องและยั่งยืนระหว่างหน่วยงานภาครัฐ องค์การปกครองท้องถิ่น ภาคเอกชน ภาคประชาชน ภาคการเกษตร ชุมชนเข้มแข็ง เศรษฐกิจท้องถิ่นเติบโตอย่างยั่งยืน การจัดการวางแผนการผลิตสินค้าเกษตรปลอดภัยที่สามารถตอบสนองต่อความต้องการบริโภคในจังหวัดได้  เกิดการขับเคลื่อนเศรษฐกิจอย่างมีส่วนร่วมตลอดห่วงโซ่อุปทานอาหารปลอดภัย ตั้งแต่ต้นน้ำ กลางน้ำ ปลายน้ำ สามารถต่อสู้กับทุนเสรีนิยมได้โดยกาจัดการภาคประชาชน เกิดธุรกิจเพื่อสังคม (Social Business) หรือองค์กรกิจการเพื่อสังคมโดยภาคประชาชนที่มีกองทุนอาหารปลอดภัยขับเคลื่อนในทุกจังหวัด  การตื่นตัวตระหนักรู้ด้านอาหารปลอดภัยทั้งในระดับภาคประชาชน ภาคท้องถิ่น ภาคจังหวัด  มีการจัดสรรคนโยบายทั้งคนและงบประมาณสนับสนุนให้เกิดกระบวนการอาหารปลอดภัยและความมั่นคงทางอาหาร สุขภาวะของประชาชนดีขึ้น จากการมีช่องทางการเข้าถึงแหล่งผลิตอาหารที่ปลอดภัย  มีอาหารปลอดภัยที่มีคุณภาพต่อการบริโภคอย่างพอเพียง  ประชาชนมีองค์ความรู้และตระหนักในการบริโภคอาหารที่ปลอดภัย คุณภาพของประชาชนชีวิตความเป็นอยู่ สังคม และสิ่งแวดล้อม ดีขึ้น การทำงานตามโครงการนี้สามารถใช้เป็นต้นแบบในระดับจังหวัด และสร้างเครือข่ายเชื่อมโยงกันระหว่างจังหวัดต่อจังหวัด  ภูมิภาคต่อภูมิภาค  และเชื่อมโยงไปสู่ประเทศอาเซียนในอนาคต  เกิดการร่วมมือกัน ประสานผลประโยชน์ร่วมกัน ข้อมูลการเกษตร การจัดการวัตถุดิบเกษตรปลอดภัย การแปรรูปสินค้าเกษตรปลอดภัย การสร้างระบบการรวมกลุ่มของภาคเกษตร ภาคผู้ประกอบการให้เข้มแข็ง  การมีส่วนร่วมจากภาคประชาชนเครือข่ายผู้บริโภค  การพัฒนาเศรษฐกิจบนพื้นฐานของความเป็นธรรมและจริยธรรมที่สามรถจะสร้างความเข้มแข็งด้านเศรษฐกิจแก่ภาคประชาชน  มีการจัดการอย่างมีส่วนร่วม  และเกิดความมั่นคงทางอาหารของประเทศไทยอย่างยั่งยืน

ความสำเร็จของโครงการและวิธีวัดผลลัพธ์ทางสังคมและสิ่งแวดล้อม

การดำเนินงานของโครงการที่ผ่านมาสองปี (พ.ศ. 2556 - 2558) โครงการสามารถจัดกระบวนการรูปแบบของเชียงรายขึ้นมา สร้างการบูรณาการทำงานขึ้นระหว่างหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคประชาชน หน่วยงานสังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ในจังหวัดเชียงราย สาธารณสุขจังหวัดเชียงราย  องค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงราย  เทศบาลนครเชียงราย  องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น  สำนักงานท่องเที่ยวและกีฬาจังหวัดเชียงราย  การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย สำนักงานเชียงราย  หอการค้าจังหวัดเชียงราย  สมาคมสหพันธ์ท่องเที่ยวภาคเหนือ  ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตรจังหวัดเชียงราย  ชมรมโรงแรมจังหวัดเชียงราย  ชมรมร้านอาหารจังหวัดเชียงราย  สถาบันวิมุตาลัย  โครงการหลวง  มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย  มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง  สมาคมสื่อมวลชนจังหวัดเชียงราย  สหกรณ์อำเภอเมืองเชียงราย  โรงเรียนเด็กไทยแก้มใส  และโครงการยังผลักดันให้จังหวัดเชียงรายประกาศเป็นวาระจังหวัดเชียงราย เมืองเกษตรสีเขียว อาหารปลอดภัย เมื่อ 29 ธันวาคม 2557 สร้างความสัมพันธ์ห่วงโซ่อุปทานอาหารที่ปลอดภัยเชื่อมโยงกับเศรษฐกิจการท่องเที่ยว เกิดรูปแบบการใช้ศักยภาพของจังหวัดเชียงรายด้านการค้า การเกษตรและการท่องเที่ยว แก้ปัญหาด้านเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อมและสุขภาวะของคนในจังหวัดเชียงราย เกิดต้นแบบจังหวัดจัดการตนเองอย่างมีส่วนร่วม เกิดเครือข่ายเกษตรกรที่รวมกลุ่มกันเป็นต้นแบบ 28 ชุมชนที่มีความตระหนักในเรื่องการผลิตการเกษตรที่ปลอดภัย มีการใช้การท่องเที่ยวชุมชนมามีส่วนในการจัดการของชุมชน เกิดการรวมกลุ่ม เกิด Smart Farmer เกิดยุวเกษตรกร เข้ามาช่วยจัดการชุมชนด้านการท่องเที่ยวชุมชนและการวางแผนการผลิตเกษตรที่ปลอดภัยเพื่อตอบสนองการบริโภคในท้องถิ่น ต่อร้านอาหาร โรงแรม และการสร้างมาตรฐานการรับรองพืชอาหารปลอดภัย ของ จ.เชียงราย เกิดช่องทางจำหน่ายให้เกษตรกรได้มาขายสินค้าเกษตรที่ปลอดภัยผู้บริโภคสามารถเข้าถึงแหล่งกระจายสินค้าเกษตรกรที่ปลอดภัย เกิดตลาดสีเขียว ตลาดเกษตรกรครอบคลุมทั้งจังหวัด จังหวัดเชียงรายได้อนุมัติงบประมาณจัดตั้ง ศูนย์ตรวจรับและจำหน่ายสินค้าเกษตรปลอดภัยในจังหวัดเชียงราย(Food Safety Hub) มีกระบวนการตรวจสอบ รับรอง คัดแยก บรรจุภัณฑ์ และกระจายสินค้าเกษตรที่ปลอดภัยสู่ผู้บริโภค โรงเรียน โรงพยาบาล โรงแรม ร้านอาหาร ศูนย์เด็กเล็ก ครอบครัวชุมชน เกิดเครือข่ายร้านอาหารปลอดภัยที่จังหวัดเชียงรายสามารถกำหนดสร้างมาตรฐานขึ้นมาได้ TRQS (Thailand Restaurant Quality Standard) สร้างทีมการตรวจประเมินมาตรฐานให้กับร้านอาหาร มรการทำงานอย่างมีส่วนร่วมระหว่างร้านอาหารกับผู้ประเมิน เกิดร้านอาหารต้นแบบมาตรฐาน TRQS จำนวน 15 ร้าน และร้านอาหารเครือข่ายปลอดภัย 90 ร้านทั้งจังหวัด เกิดเครือข่ายผู้บริโภค ร่วมกับเทศบาลนครเชียงราย ครอบครัวกินผักปลอดสารพิษจำนวน 800 ครอบครัว เกิดเครือข่ายผู้บริโภคอาหารปลอดภัยมีสมาชิก 10,754 คน มีแผนการตลาด G-network ที่เกิดกองทุนอาหารปลอดภัย เพื่อมาเป็นกองทุนขับเคลื่อนโรงการต่อไปในอนาคต เกิดเครื่องมือรูปแบบของโครงการและทีมทำงานในการขับเคลื่อนโครงการ อย่างมีส่วนร่วมและยั่งยืน   วิธีวัดผลลัพธ์ทางสังคมและของสิ่งแวดล้อม

  1. การมีชุมชนกลุ่มเกษตรกรเข้าร่วมโครงการจำนวน 250 ชุมชน ที่ผลิตพืชอาหารที่ปลอดภัย ผ่านเกณฑ์มาตรฐาน GAP ที่มากขึ้น มีการใช้สารเคมีลดลงหรือไม่ใช้เลยจากการอบรมได้รับความรู้มีการผลิตสารไล่แมลง ปุ๋ยออแกนนิคใช้เอง
  2. เกิดชุมชนต้นแบบที่เข้าร่วมโครงการ ทำให้เกษตรกรมีรายได้เพิ่มขึ้น จากการท่องเที่ยวชุมชน
  3. สุขภาวะของประชาชนดีขึ้น จำนวนเกษตรกรและประชาชนได้รับการอบรมให้ความรู้ มีความตระหนักการบริโภคอาหารที่ปลอดภัยมากขึ้น มีช่องทางของผู้บริโภคที่สามารถเข้าถึงแหล่งจำหน่ายสินค้าเกษตรปลอดภัยทั้งจังหวัด ตลาดสีเขียว ตลาดเกษตรกร ศูนย์ตรวจรับและจำหน่ายสินค้าเกษตรปลอดภัย ในอนาคตมีการตรวจเลือดพบสารพิษตกค้างในเลือดของประชาชนลดลง
  4. เกิดยุวเกษตรกร ที่กลับมาพัฒนาชุมชนสร้างชุมชนเข้มแข็ง วางแผนการท่องเที่ยว และวางแผนการจัดการการเกษตรจำนวน 28 ชุมชน
  5. เกิดเครือข่ายร้านอาหารจำนวน 91 ร้านค้า ที่ได้รับมาตรฐาน TRQS และรับซื้อวัตถุดิบการเกษตรที่ปลอดภัยมาใช้
  6. เกิดเครือข่ายผู้บริโภคที่ต้องการกินอาหารที่ปลอดภัย จำนวน 10,754 คน

โครงการต้องการการสนับสนุนด้านคนอย่างไรบ้าง

การสร้างเครือข่ายจำเป็นต้องใช้คนในพื้นที่ ที่จะรู้ความเคลื่อนไหว ปัญหาและการเปลี่ยนแปลง ได้ตลอดและทันท่วงที จึงจำเป็นอย่างยิ่งต่อการ จ้างบุคลากรในพื้นที่เป้าหมาย เพื่อที่จะกระจายการดูแล และวางแผนร่วมกัน

โครงการต้องการการสนับสนุนด้านเครือข่ายภาคีอย่างไรบ้าง

การมีส่วนร่วมจากภาครัฐประกาศเป็นนโยบายสาธารณะ ให้เกิดความร่วมมือระหว่างหน่วยงานภาครัฐ เช่น กระทรวงมหาดไทย กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กระทรวงสาธารณสุข กระทรวงท่องเที่ยวและกีฬา  ใช้เชียงรายเป็นต้นแบบของการสร้างห่วงโซ่อุปทานอาหารปลอดภัยและความมั่นคงทางอาหาร นำสู่การเปลี่ยนแปลงประเทศ เพื่อสามารถกำหนดเป็นกฎหมายเกี่ยวกับความปลอดภัยด้านอาหารที่ครอบคลุมห่วงโซ่อุปทานอาหารปลอดภัย โครงการ กิจกรรม สนับสนุนทั้งนโยบาย กำลังคน งบประมาณ องค์ความรู้ ซึ่งสามารถทำงานเชื่อมโยงกับหน่วยงานอื่นได้อีกด้วย เช่น ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์ สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ สถาบันการศึกษา หอการค้า สภาอุตสาหกรรม สภาอุตสาหกรรมท่องเที่ยว สภาเกษตรกร  สมัชชาสุขภาพ เครือข่ายท่องเที่ยว ในแต่ละท้องที เพื่อให้เกิดการทำงานบูรณาการทำงานร่วมกันกับภาคประชาชน ภาคเอกชน  ตอบสนองความต้องการแต่ละท้องที่ชุมชนแก้ไขปัญหาเศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม สังคม สุขภาวะ ของประชาชนในแต่ละจังหวัด ตามศักยภาพของแต่ละจังหวัด

โครงการต้องการการสนับสนุนด้านองค์ความรู้อย่างไรบ้าง

การสื่อสารการตลาดที่ต้องอาศัย การสื่อสารให้เกิดความเข้าใจง่ายต่อโครงการ เกิดความตระหนักและเกิดความร่วมมืออย่างยั่งยืน การอบรมให้ความรู้สร้างความตระหนัก เพื่อพัฒนาการรวมกลุ่มของเครือข่ายเกษตรกร เครือข่ายการท่องเที่ยว เครือข่ายร้านอาหาร เครือข่ายโรงแรม ให้เกิดความร่วมมือกัน เชื่อมโยงกันภายในจังหวัด และระหว่างจังหวัดในอนาคต

โครงการมีความต้องการการสนับสนุนด้านเเหล่งทุนอย่างไรบ้าง

ทุนในการพัฒนาโปรแกรมทีนำมาใช้ในโครงการฯ โปรแกรมการซื้อขายระหว่างเกษตรกรและร้านอาหารโรงแรมฯลฯ โปรแกรมการสร้างเครือข่ายผู้บริโภค ที่ต้องมีการนำเอาเทคโนโลยีมาใช้ป้องกันข้อผิดพลาด ความน่าเชื่อถือ และความปลอดภัยของข้อมูล ทุนในการดำเนินการให้เกิดรูปแบบเชียงราย ให้เครือข่ายแต่ละจังหวัดในการจัดตั้งเครือข่ายดำเนินการขับเคลื่อนจังหวัดบูรณาการจัดการตัวเอง

รายละเอียดองค์กรที่รับผิดชอบโครงการ

สมาคมสหพันธ์ท่องเที่ยวภาคเหนือ จ.เชียงราย เป็นการรวมตัวกันของผู้ประกอบการด้านการท่องเที่ยวของจังหวัดเชียงราย จัดตั้งเครือข่ายสมาคมด้านการท่องเที่ยวของ 17 จังหวัดภาคเหนือ ประกอบไปด้วยจังหวัด เชียงราย เชียงใหม่ พะเยา ลำพูน ลำปาง แพร่ น่าน แม่ฮ่องสอน ตาก อุตรดิตถ์ กำแพงเพชร พิษณุโลก พิจิตร เพชรบูรณ์ นครสวรรค์ สุโขทัย อุทัยธานี เพื่อขับเคลื่อนการมีส่วนร่วมในการพัฒนาการท่องเที่ยวภาคเหนือร่วมกัน ในการกำหนดนโยบาย เวทีแลกเปลี่ยนแนวคิดการทำงาน การทำการตลาดประชาสัมพันธ์ ซึ่งจังหวัดเชียงรายได้เป็นต้นแบบของการทำงานบูรณาการขับเคลื่อนการทำงานที่ภาคเอกชน มีการขับเคลื่อนที่โดดเด่นในการประสานการทำงานระหว่างหน่วยงานในจังหวัดเชียงราย ภาครัฐ สถาบันการศึกษา และเอกชน โดยการมีส่วนร่วมขับเคลื่อนร่วมกับสมาชิกของ ธุรกิจการท่องเที่ยว ผู้ประกอบการด้านการท่องเที่ยว ด้านโรงแรมที่พัก ร้านอาหาร มักคุเทศน์ บริษัททัวร์  บทบาทอีกด้านของสมาคมฯ จะเข้าไปเป็นคณะกรรมการในการกำหนดขับเคลื่อนแผนยุทธศาสตร์ของจังหวัดเชียงราย เป็นคณะกรรมการทำงานร่วมระหว่างภาครัฐและเอกชน(กรอ.) คณะกรรมการที่ปรึกษาสำนักงานเขตการศึกษาพื้นฐาน ผู้ทรงคุณวุฒิคณะกรรมการเกษตรจังหวัดเชียงราย  คณะอนุกรรมการพัฒนาแรงงานและประสานการศึกษาอาชีพจังหวัดเชียงราย คณะกรรมการอาหารปลอดภัยจังหวัด ประธานคณะกรรมการโครงการอาหารปลอดภัยเชียงรายเป็นสุข สามารถผลักดันการมีส่วนร่วม การสร้างเครือข่ายเกษตรกรผู้ผลิตวัตถุดิบอาหารที่ปลอดภัย เครือข่ายร้านอาหารปลอดภัย เครือข่ายผู้บริโภคอาหารปลอดภัย ทีมทำงานอาหารปลอดภัยระดับอำเภอ โรงเรียนอาหารปลอดภัยร่วมกับโรงเรียนเด็กไทยแก้มใส จนสามารถขับเคลื่อนโครงการอาหารปลอดภัยเชียงรายเป็นสุข เป็นวาระจังหวัดเชียงราย “ เมืองเกษตรสีเขียว อาหารปลอดภัย “  สมาคมฯ เองได้มีบทบาทเป็นอนุกรรมการเขตการท่องเที่ยวอารยะธรรมล้านนาของกระทรวงท่องเที่ยวและกีฬา จนสามารถขับเคลื่อนโครงการอาหารปลอดภัยล้านนาเป็นสุข เข้าบรรจุแผนการทำงานยุทธศาสตร์การท่องเที่ยวเขตอารยะธรรมล้านนา การท่องเที่ยวเชิงสุขภาพและการท่องเที่ยวโดยชุมชน ใช้ต้นแบบเชียงรายโมเดล ในการขับเคลื่อนแผนยุทธศาสตร์เขตอารยะธรรมล้านนา

เจ้าของโครงการ

นายกิตติ ทิศสกุล
สมาคมสหพันธ์ท่องเที่ยวภาคเหนือจังหวัดเชียงราย
สมาคม

ข้อมูลติดต่อ

Chiangraimodel@gmail.com
053-757092
http://www.crfoodsafety.com
https://www.facebook.com/chiangraimodel

สนับสนุนโครงการนี้

ชื่อ-นามสกุล

เบอร์ติดต่อ

อีเมล

องค์กร/หน่วยงาน

คุณต้องการสนับสนุนเรื่องใด?

 คน/ความรู้ เครือข่าย เงิน/ทรัพยากร

รายละเอียดการสนับสนุน