โครงการพัฒนาระบบนิเวศอาหารยั่งยืน

ระบบนิเวศอาหารยั่งยืน
P1012115-resized

เกี่ยวกับโครงการ

โครงการพัฒนาระบบนิเวศอาหารยั่งยืน เป็นโครงการที่ร่วมสร้างและเชื่อมโยงหน่วยงานหรือเครือข่ายต่างๆ ในระบบห่วงโซ่อาหารยั่งยืน เพื่อก่อให้เกิดความร่วมมือระหว่างภาคส่วนหรือระหว่างหน่วยงานต่างๆ ในแต่ละระดับขั้นของห่วงโซ่อาหารยั่งยืน ซึ่งจะนำไปสู่การยกระดับระบบนิเวศอาหารยั่งยืนในประเทศไทย

ปัญหาและที่มา (Why)

ปัจจุบันเป็นเรื่องที่ทราบกันดีว่าภาคเกษตรกรรมนั้นมีปัญหาที่หลากหลายมากมาย ซึ่งปัญหาส่วนใหญ่นั้นล้วนแต่มีผลกระทบที่สำคัญต่อเกษตรกรซึ่งเป็นหนึ่งในอาชีพหลักของคนไทย นอกจากนี้ ระบบเกษตรกรรมในปัจจุบันยังมีผลกระทบต่อผู้บริโภคทั่วไปด้วยเช่นกัน เนื่องจากสารเคมีต่างๆ จากการเกษตรนั้นยังตกค้างและหลงเหลืออยู่ในผลผลิตทางการเกษตรที่มีการบริโภคทั่วไป ด้วยเหตุนี้ประเด็นดังกล่าวจึงถือเป็นหนึ่งในความท้าทายหลักในการระบบนิเวศอาหารยั่งยืนให้เกิดขึ้นในประเทศไทย ถึงแม้ปัญหาจะมีมากมาย แต่ปัจจุบันได้มีกลุ่มเกษตรกรหรือหน่วยงานองค์กรต่างๆ หันมาให้ความสนใจในหลักคิดของระบบเกษตรกรรมยั่งยืนมากขึ้น เนื่องจากทางกลุ่มมองเห็นว่าระบบเกษตรกรรมยั่งยืนนั้นจะเป็นทางออกของปัญหาได้ กล่าวโดยสังเขประบบการเกษตรกรรมยั่งยืนนั้นหมายถึงระบบเกษตรกรรมแบบผสมผสาน ที่คำนึงถึงผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมเป็นสำคัญ และรวมมุมมองทางด้านเศรษฐกิจ สังคม สุขภาวะ และความมั่นคงทางอาหารเข้าไปอีกด้วย หรือกล่าวได้ว่าระบบเกษตรกรรมยั่งยืนคือการสนับสนุนการทำการเกษตรแบบผสมผสานในลักษณะของเกษตรอินทรีย์ (Organic Agriculture) โดยเน้นไปที่การค่อยๆ ปรับเปลี่ยนพร้อมทั้งยังสนับสนุนการสร้างตลาดที่มีการยึดหลักการค้าที่เป็นธรรม (Fair Trade) อีกด้วย ด้วยเหตุนี้จึงเห็นได้ว่าระบบเกษตรกรรมยั่งยืนสามารถเป็นทางออกของปัญหาที่กล่าวมาในข้างต้นได้ และเป็นรากฐานที่สำคัญของระบบนิเวศอาหารยั่งยืน อย่างไรก็ดีจากการวิเคราะห์เบื้องต้นพบว่า ปัญหาของระบบนิเวศอาหารยั่งยืนคือการขาดการเชื่อมโยงของระบบห่วงโซ่คุณค่าในระบบนิเวศอาหารยั่งยืน แม้ปัจจุบันจะมีหน่วยงานเอกชน รวมถึงโครงการ และเครือข่ายต่างๆ จำนวนมากมีความตั้งใจที่จะเข้าไปมีส่วนร่วมในผลักดันระบบนิเวศอาหารยั่งยืน แต่ความช่วยเหลือที่เข้าไปส่วนใหญ่ยังเป็นความช่วยเหลือที่เข้าไปเฉพาะจุดในห่วงโซ่คุณค่า จะมีเพียงน้อยองค์กรที่เข้าไปมีส่วนร่วมตั้งแต่ภาคการผลิตไปจนถึงการทำตลาด และส่วนใหญ่โครงการดังกล่าวก็จะค่อนข้างจำกัดอยู่กับพื้นที่ที่จำกัด ไม่สามารถขยายผลไปในวงกว้างได้มากนัก

ทางแก้ปัญหา (How)

เพื่อยกระดับของระบบนิเวศอาหารยั่งยืนในประเทศ ทุกภาคส่วน โดยเฉพาะภาคเอกชนจึงควรเริ่มส่งเสริมให้เกิดความร่วมมืออย่างเป็นทางการและเป็นรูปธรรมระหว่างองค์กรและภาคส่วนต่างๆ อย่างชัดเจน โดยเฉพาะระหว่างหน่วยงานที่ทำงานในส่วนที่ต่างกันในห่วงโซ่คุณค่า เพื่อส่งเสริมให้มีกลุ่มผู้ผลิตที่ยึดแนวทางของระบบอาหารยั่งยืนจำนวนมากขึ้น และเป็นการสร้างตลาดและเพิ่มช่องทางการจำหน่ายที่เป็นธรรมสำหรับผลผลิตจากระบบอาหารยั่งยืน และในขณะเดียวกันก็เชื่อมตลาดดังกล่าวเข้ากับกลุ่มผู้ผลิตที่หันมายึดแนวปฏิบัติตามระบบอาหารยั่งยืนที่มาจากการบ่มเพาะของหน่วยงานที่สนับสนุนในด้านความรู้และการผลิต ด้วยเหตุนี้ ทางโครงการจึงเล็งเห็นความสำคัญของการสร้าง Platform หรือ พื้นที่กลาง ที่เป็นเสมือนเครื่องมือที่สามารถเชื่อมโยงองค์กรและเครือข่ายต่างๆ เข้าด้วยกัน และสามารถช่วยส่งเสริมการทำงานขององค์กรและเครือข่ายที่มาใช้ Platform ได้ เพื่อช่วยขยายผลการทำงานและบรรเทาปัญหาในการทำงานขององค์กรเครือข่ายต่างๆ โดยในการมี Platform นั้น นอกจากจะเป็นเครื่องมือออนไลน์ที่สามารถช่วยในการแบ่งปันข้อมูลต่างๆ ของผู้ที่เข้าใช้ Platform หรือเป็นที่รวบรวมองค์ความรู้ที่สำคัญแล้ว Platform นี้ยังต้องสามารถเป็นจุดเริ่มต้นของการสร้างความร่วมมือของผู้ใช้ Platform ที่จะนำไปสู่การปฏิบัติที่สร้างการเปลี่ยนแปลงในระบบนิเวศยั่งยืนได้อีกด้วย นอกจากนี้อีกหนึ่งปัจจัยในการสร้างความร่วมมือให้เกิดขึ้นจริงนอกเหนือจากการมี Platform กลางสำหรับหน่วยงาน / เครือข่ายในระบบนิเวศอาหารยั่งยืน ยังจำเป็นต้องมีตัวกลางที่ทำหน้าที่ประสานงานติดต่อเพื่อช่วยให้การสร้างความร่วมมือระหว่างภาคส่วนต่างๆ เป็นไปอย่างราบรื่นและมีประสิทธิภาพ ดังนั้น นอกจาการสร้าง Platform เพื่อเป็นเครื่องมื่อในการสร้างความร่วมมือแล้ว ทางโครงการยังจะทำหน้าที่เป็นเหมือนผู้ประสานงาน ที่ช่วยอำนวยความสะดวกในการทำงานร่วมกันระหว่างองค์กรหรือเครือข่ายต่างๆ ในระบบนิเวศอาหารยั่งยืนอีกด้วย

วิธีการทำงาน

จากข้อมูลที่ได้มาจากการจัดงานระดมความคิดเห็นที่ผ่านมาของโครงการและการเข้าพบองค์กรต่างๆ รวมถึงการวิเคราะห์สถานการณ์โดยโครงการ ทางโครงการเล็งเห็นว่า แผนงานที่มีความจำเป็นในการขับเคลื่อนเป็นอันดับแรก มี 4 ประเด็น ดังนี้ 1. การจัดทำระบบฐานข้อมูลผู้เกี่ยวข้องในระบบห่วงโซ่คุณค่าอาหารยั่งยืน (Food Sustainability Value Chain Stakeholders Database) 2. การสร้างความรู้ความเข้าใจกับผู้บริโภคและสาธารณะ (Public Communication) 3. มาตรฐานอาหารอินทรีย์และแฟร์เทรด (Organic and Fair Trade Standard) 4. การสร้างความเชื่อมต่อด้านการตลาดระหว่างกลุ่มผู้ผลิตและภาคธุรกิจ รวมถึงผู้บริโภค (Trading Partnership Initiation) โดยสิ่งที่ทางโครงการจะดำเนินการต่อไปนั้นคือการจัดวงคุยเฉพาะในแต่ละประเด็น เพื่อลงรายละเอียดในแต่ละแผนงานและนำไปปฏิบัติจริง โดยบทบาทของโครงการจะเป็นเสมือนผู้ประสานงานที่ช่วยในการประสานงานกับเครือข่ายต่างๆ ที่มีความสนใจในประเด็นเดียวกัน แต่ยังไม่เคยทำงานร่วมกันอย่างเป็นกิจลักษณะ ให้ได้เข้ามาร่วมทำงานด้วยกันเพื่อให้งานที่แต่ละองค์กร / เครือข่าย ทำอยู่สามารถขยายผลออกต่อไปได้ในวงกว้าง

สถานะและความสำเร็จในปัจจุบัน

อยู่ในระหว่างการสร้างเครือข่ายเพื่อผลักดันแผนงานทั้ง 4 ด้านของโครงการ

เป้าหมายของโครงการในช่วง 1 ปี ข้างหน้า

เกิดเครือข่ายความร่วมมือที่เป็นรูปธรรมระหว่างผู้เล่นต่างๆ ในแต่ละภาคส่วนที่อยู่ในระบบนิเวศอาหารยั่งยืน ที่มีความตื่นตัวในการพัฒนาระบบอาหารยั่งยืนในประเทศไทย

เป้าหมายของโครงการในช่วง 3 ปี ข้างหน้า

เครือข่ายความร่วมมือที่เกิดขึ้นมีความยั่งยืนได้ด้วยตัวเอง สามารถยกระดับความเป็นอยู่ของเกษตรกรและสามารถส่งเสริมให้เกษตรกรเข้ามาทำการเกษตรกในรูปแบบเกษตรกรรมยั่งยืนมากขึ้น และสามารถสร้างตลาดที่เป็นธรรมเพื่อรองรับผลผลิตที่มาจากระบบเกษตรกรรมยั่งยืนอีกด้วย (และเพื่อเป็นการเพิ่มโอกาสในการเข้าถึงอาหารผลอดภัยสำหรับผู้บริโภค)

เป้าหมายระยะยาวที่โครงการนี้จะสร้างการเปลี่ยนแปลงทางสังคม และสิ่งแวดล้อม

เกิดเครือข่ายความร่วมมือที่เป็นรูปธรรมที่จะเข้ามาร่วมพัฒนาระบบอาหารในประเทศไทยให้มีความยั่งยืนมากขึ้น

ความสำเร็จของโครงการและวิธีวัดผลลัพธ์ทางสังคมและสิ่งแวดล้อม

- ขนาดพื้นที่เพาะปลูกที่เป็นไปามระบบเกษตรกรรมยั่งยืนที่เพิ่มขึ้น - รายได้และคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นของผู้ผลิต - การเติบโตของสินค้าอาหารอินทรีย์ / ปลอดภัย ในประเทศไทย

โครงการต้องการการสนับสนุนด้านคนอย่างไรบ้าง

ผู้ที่สามารถให้ความช่วยเหลือโครงการในการเชื่อมต่อไปยังหน่วยงานหรือเครือข่ายต่างๆ ในระบบนิเวศอาหารยั่งยืน โดยเฉพาะหน่วยงานภาคธุรกิจ (ธุรกิจโรงแรม ร้านอาหารต่างๆ เป็นต้น) ซึ่งยิ่งถ้าทางโครงการสามารถชักชวนผู้เล่นรายสำคัญในแต่ละภาคส่วนมาเข้าร่วมได้มากเท่าไหร่ โอกาสในการสร้างการเปลี่ยนแปลงขนาดใหญ่ก็มากขึ้นเท่านั้น

โครงการต้องการการสนับสนุนด้านเครือข่ายภาคีอย่างไรบ้าง

การสนับสนุนในการเข้าถึงเครือข่ายภาคเอกชน เพื่อนำไปสู่การชักชวนให้เข้ามาร่วมยกระดับนิเวศอาหารยั่งยืนไปพร้อมกัน

โครงการต้องการการสนับสนุนด้านองค์ความรู้อย่างไรบ้าง

- การบริการจัดการเครือข่าย - Project management

โครงการมีความต้องการการสนับสนุนด้านเเหล่งทุนอย่างไรบ้าง

งบประมาณปัจจุบันยังไม่แน่นอน เนื่องจากต้องรอดูแผนการดำเนินงานทั้ง 4 ด้าน ที่จะออกมาจากการนำเสนอและพูดคุยระหว่างหน่วยงาน / องค์กรต่างๆ ในเครือข่ายเสียก่อน

รายละเอียดองค์กรที่รับผิดชอบโครงการ

บริษัท นกฮูก กรุ๊ป จำกัด คือกิจการเพื่อสังคมที่วางตัวเป็นตลาดทางเลือกให้กับเกษตรกรโดยการรับซื้อผลผลิตตามกลไกการค้าที่เป็นธรรม เราคัดเลือกวัตถุดิบมาจากเกษตรกร หรือองค์กรที่ดำเนินการตามวิถีเกษตรกรรมยั่งยืน

เจ้าของโครงการ

นายธนภณ เศรษฐบุตร
บริษัทนกฮูก กรุ๊ป จำกัด
บริษัท

ข้อมูลติดต่อ

thanaponsr@nokhookgroup.com
091-010-0122

สนับสนุนโครงการนี้

ชื่อ-นามสกุล

เบอร์ติดต่อ

อีเมล

องค์กร/หน่วยงาน

คุณต้องการสนับสนุนเรื่องใด?

 คน/ความรู้ เครือข่าย เงิน/ทรัพยากร

รายละเอียดการสนับสนุน